मुरलीधर कुलकर्णी
अमेरिकेतील मध्यावधी निवडणुकांमध्ये मिशिगन राज्यातून विजय मिळवून सिनेटवर निवडून आलेले अब्दुल एल-सईद हे जगभरात एक अत्यंत चर्चेतील आणि प्रेरणादायी नाव ठरले आहेत. अमेरिकेच्या राजकीय इतिहासात वरिष्ठ सदनात निवडून येणारे ते पहिलेच मुस्लिम व्यक्ती ठरले असून, त्यांच्या या ऐतिहासिक विजयाने संपूर्ण अमेरिकेत आणि आंतरराष्ट्रीय पातळीवर नवीन राजकीय समीकरणांची चर्चा सुरू केली आहे. मिशिगनमध्ये एका संमिश्र आणि मध्यमवर्गीय कुटुंबात जन्मलेल्या अब्दुल एल-सईद यांच्या आयुष्याचा प्रवास संघर्षातून यशापर्यंत पोहोचणारा राहिला आहे. त्यांचे वडील इजिप्तमधून अमेरिकेत स्थलांतरित झाले होते. लहान वयातच आई-वडील विभक्त झाल्यामुळे त्यांचे संगोपन प्रामुख्याने वडील आणि सावत्र आईच्या मार्गदर्शनाखाली झाले. विशेषतः ९/११ च्या हल्ल्यानंतर अमेरिकेत वाढलेल्या मुस्लिमविरोधी वातावरणात त्यांना आणि त्यांच्या कुटुंबाला अनेक सामाजिक आव्हानांचा सामना करावा लागला. परंतु या सर्व अनुभवांनी त्यांच्यातील नेतृत्वगुणांना अधिक प्रगल्भ केले.
अब्दुल एल-सईद यांच्या शैक्षणिक योग्यतेचा पाया अत्यंत मजबूत आहे. त्यांनी मिशिगन विद्यापीठातून जीवशास्त्र आणि राज्यशास्त्र या विषयांत पदवी घेतल्यानंतर मानाची ‘ऱ्होड्स स्कॉलरशिप’ मिळवून ब्रिटनच्या प्रसिद्ध ऑक्सफर्ड विद्यापीठातून सार्वजनिक आरोग्य विषयात पीएच.डी. पूर्ण केली. त्यानंतर त्यांनी कोलंबिया विद्यापीठातून वैद्यकीय शिक्षण घेत स्वतःला एक डॉक्टर आणि सार्वजनिक आरोग्य तज्ज्ञ म्हणून सिद्ध केले. डेट्रॉईट शहराचे आरोग्य संचालक म्हणून काम करताना त्यांनी नागरिकांच्या आरोग्यासाठी आणि सुरक्षित पिण्याच्या पाण्याच्या उपलब्धतेसाठी केलेले कार्य अत्यंत उल्लेखनीय ठरले.
दरम्यान, त्यांच्या वैयक्तिक आयुष्याचा भारताशीही एक सुंदर संबंध जोडला गेला आहे. त्यांची पत्नी डॉ. सारा जुकाकू या मूळ भारतीय असून, त्यांचा संबंध कर्नाटक राज्यातील भटकळ शहराशी आहे. सारा यांचे कुटुंब भटकळच्या प्रसिद्ध ‘नवायथ’ समुदायाशी संबंधित असून, त्यांच्या आजोबांनी तत्कालीन म्हैसूर राज्याच्या सरकारमध्ये उपअर्थमंत्री म्हणूनही काम पाहिले होते. एका मुलाखतीत एल-सईद यांनी गमतीने म्हटले होते की, ते गेल्या अनेक वर्षांपासून एका दाक्षिणात्य कुटुंबात विवाहित असल्याने आता ते अरबीपेक्षा अधिक ‘देशी’ झाले आहेत, आणि त्यांचा हा भारत व कर्नाटकशी असलेला कौटुंबिक जिव्हाळा त्यांच्या चाहत्यांना नेहमीच भावतो.
एक प्रगतीशील राजकीय नेता म्हणून अब्दुल एल-सईद यांनी नेहमीच अल्पसंख्याक, स्थलांतरित आणि वंचित घटकांच्या हक्कासाठी आक्रमक भूमिका घेतली आहे. अमेरिकेत वाढत्या आर्थिक विषमतेच्या काळात सामान्य नागरिकांना परवडणाऱ्या आणि दर्जेदार आरोग्य सेवा मिळवून देणे, महागाईवर नियंत्रण ठेवणे आणि सर्वसमावेशक राजकारण प्रस्थापित करणे ही त्यांच्याकडून अमेरिकन जनतेची मुख्य अपेक्षा आहे. पॅलेस्टाईनच्या मुद्द्यावर आणि डाव्या विचारसरणीच्या धोरणांवरून काही वेळा त्यांच्यावर विरोधकांकडून टीका झाली असली, तरी त्यांनी जनसामान्यांच्या प्रश्नांना केंद्रस्थानी ठेवून आपले राजकारण पुढे नेले आहे. मिशिगनमधील हा ऐतिहासिक विजय केवळ एका व्यक्तीचा विजय नसून, तो अमेरिकेतील बहुसांस्कृतिक लोकशाहीचा आणि नव्या विचारांच्या नेतृत्वाचा एक महत्त्वाचा टप्पा मानला जात आहे. त्यांच्या या प्रवासाने हे सिद्ध केले आहे की, दृढनिश्चय, उच्च शिक्षण आणि लोककल्याणकारी दृष्टिकोन असेल तर कोणताही व्यक्ती सामाजिक भिंती ओलांडून इतिहासाची पुनर्रचना करू शकतो.