काळजी घ्या! महिलांमध्ये वाढतोय हृदयरोग

दीपेश सुराणा

पिंपरी: शहरातील तीस ते पन्नास वयोगटातील महिलांमध्ये सध्या हृदयरोगाचे प्रमाण वाढत चालले आहे. हृदयविकाराच्या झटक्याचे महिलांमधील प्रमाण हे 15 टक्क्यांपर्यंत वाढले असल्याचे निरीक्षण हृदयरोग तज्ज्ञांनी मांडले आहे.

महिलांच्या जीवनशैलीत झालेला बदल, हार्मोनल बदल, धूम्रपान आणि मद्यपान, गर्भधारणेदरम्यान निर्माण झालेल्या गुंतागुंती, ताणतणाव आदी प्रमुख कारणे त्यासाठी कारणीभूत आहेत.हृदयरोग प्रामुख्याने ज्येष्ठ नागरिक आणि पुरुषांमध्ये आढळणारा आजार मानला जातो. मात्र, गेल्या काही वर्षांपासून महिलांमध्येदेखील हृदयविकाराचे प्रमाण वाढत चालले आहे.

अहवाल आणि जर्नलच्या अभ्यासाचे निष्कर्ष

इंडियन हार्ट असोसिएशनच्या अहवालानुसार, देशातील 3 पैकी 1 महिला हृदयरोगामुळे मृत्यू पावते. 50 वर्षांखालील महिलांमध्ये हृदयविकाराच्या झटक्यानंतर मृत्यू होण्याची शक्यता पुरुषांच्या दुप्पट आहे. 2022 मध्ये अमेरिकन कॉलेज ऑफ कार्डिओलॉजीच्या जर्नलमध्ये प्रसिद्ध झालेल्या अभ्यासानुसार, गेल्या दशकात 35 ते 50 वयोगटातील भारतीय महिलांमध्ये हृदयविकाराच्या झटक्याचे प्रमाण 15 टक्के वाढले आहे.

प्रमुख लक्षणे

• छातीत दुखणे, जड वाटणे, धडधडणे

• अनपेक्षित थकवा, चालताना दम लागणे

• श्वास घेण्यास त्रास

• मळमळ, चक्कर येणे, भोवळ येणे

• जबडा, मान किंवा पाठीमध्ये वेदना

• डावा हात, डावा खांदा दुखणे

प्रतिबंधात्मक उपाययोजना

• नियमित आरोग्य तपासणी: रक्तदाब, कोलेस्टेरॉल आणि मधुमेह यांची वार्षिक तपासणी करावी

• पोषक आहार: आहारामध्ये जास्त प्रमाणात फळे, भाज्या आणि कडधान्यांचा समावेश करावा

• सक्रिय जीवनशैली: दररोज किमान 30 मिनिटे व्यायाम किंवा शारीरिक हालचाल करावी

• ताणतणाव व्यवस्थापन: ताणतणाव व्यवस्थापन करावे. त्यासाठी योगासने, ध्यानधारणा आणि समुपदेशन यांची मदत घ्यावी

• हृदयरोगाचा धोका टाळण्यासाठी धूम्रपान आणि मद्यपान सोडायला हवे

• पुरेशी झोप घ्यावी. तसेच, सकारात्मक विचारपद्धतीचा अवलंब करावा

महिलांमध्ये हृदयरोग वाढण्याची कारणे

• जीवनशैलीतील बदल : कामाच्या तणावामुळे, अनियमित आहारामुळे आणि व्यायामाच्या अभावामुळे लठ्ठपणा, उच्च रक्तदाब आणि मधुमेह यासारखे जोखमीचे घटक वाढत आहेत.

• धूम्रपान आणि मद्यपान : गेल्या दशकात देशातील महिलांमध्ये धूम्रपान करण्याचे प्रमाण वाढले आहे. त्यामुळे हृदयविकाराचा धोकाही 25 टक्क्यांनी वाढला आहे.

• हार्मोनल बदल : पॉलीसिस्टिक ओव्हरी सिंड्रोम (पीसीओएस) हा विकार 5 पैकी 1 भारतीय महिलांमध्ये आढळतो. तो उच्च रक्तदाब व चयापचयाच्या समस्यांना कारणीभूत ठरतो.

• गर्भधारणेदरम्यान निर्माण होणार्‍या गुंतागुंती : गरोदरपणात उच्च रक्तदाब आणि गर्भावस्थेतील मधुमेह यामुळे भविष्यात हृदयाच्या आरोग्यावर परिणाम होतो.

• मानसिक आरोग्य आणि ताणतणाव : महिलांमध्ये ताणतणाव, चिंता आणि नैराश्य यासारख्या समस्या दुर्लक्षित केल्या जातात. मात्र, या हृदयरोगाचे महत्त्वाचे कारण आहेत.

• लक्षणांकडे दुर्लक्ष आणि उशिरा निदान : महिलांना थकवा, श्वास घेण्यास त्रास किंवा सौम्य वेदना यासारखी लक्षणे जाणवतात. मात्र, ही लक्षणे दुर्लक्षित केली जातात.