त्रिशूर : भारतात पेट्रोल आणि डिझेलच्या दरांबाबत पुन्हा एकदा चर्चांना उधाण आले आहे. नुकतेच केंद्रीय पेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायू राज्यमंत्री सुरेश गोपी यांनी केलेल्या एका विधानाने जनतेच्या मनात आगामी काळात इंधन दरवाढ होणार का, असा प्रश्न निर्माण केला आहे. सरकारकडून सध्यातरी याबाबत कोणतीही थेट घोषणा करण्यात आलेली नसली, तरी भविष्यातील पेट्रोल-डिझेलचे दर आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेतील कच्च्या तेलाच्या स्थितीवर अवलंबून असतील, असे संकेत मंत्र्यांच्या विधानातून मिळाले आहेत.
केरळमधील त्रिशूर येथे प्रसारमाध्यमांशी बोलताना सुरेश गोपी यांनी स्पष्ट केले की, सरकार सध्या जागतिक ऊर्जा बाजारावर बारकाईने लक्ष ठेवून आहे. पेट्रोल, डिझेल आणि एलपीजीच्या किमतींमधील कोणताही बदल हा कच्च्या तेलाची उपलब्धता आणि त्याच्या पुरवठ्याची स्थिरता विचारात घेऊनच केला जाईल. इंधनाचे दर पुन्हा वाढणार का, या प्रश्नावर उत्तर देताना त्यांनी सांगितले की, प्रथम कच्च्या तेलाचा पुरवठा कसा राहतो हे पाहावे लागेल. यावर अंतिम निर्णय पेट्रोलियम मंत्री हरदीपसिंग पुरी आणि संबंधित मंत्रालय घेईल.
गेल्या काही काळापासून पश्चिम आशियात सुरू असलेल्या तणाव आणि संघर्षामुळे जागतिक ऊर्जा बाजारपेठ प्रभावित झाली आहे. या भागातून जगातील मोठ्या प्रमाणावर कच्च्या तेलाचा आणि नैसर्गिक वायूचा पुरवठा केला जातो. तिथल्या कोणत्याही भू-राजकीय अस्थिरतेमुळे कच्च्या तेलाच्या किमतीत मोठी वाढ होऊ शकते, ज्याचा थेट फटका भारतासारख्या आयातीवर अवलंबून असलेल्या देशांना बसतो. भारत आपल्या गरजेच्या जवळपास ८५ टक्के कच्चे तेल परदेशातून खरेदी करतो, त्यामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारात किमती वाढल्यास देशांतर्गत इंधनाचा खर्चही वाढतो.
गेल्या काही आठवड्यांत एलपीजी सिलिंडर, पेट्रोल आणि डिझेलच्या दरात काही प्रमाणात वाढ झाल्याचे दिसून आले आहे. तज्ज्ञांच्या मते, जर कच्च्या तेलाच्या किमती दीर्घकाळापर्यंत उच्च पातळीवर राहिल्या किंवा पुरवठ्यात अडथळा निर्माण झाला, तर तेल कंपन्यांवरील दबाव वाढू शकतो. अशा परिस्थितीत सरकार आणि कंपन्यांना किमतींचा पुनर्विचार करावा लागू शकतो.
सर्वसामान्यांसाठी दिलासादायक बाब म्हणजे सरकार सध्या घाईघाईने कोणताही निर्णय घेऊ इच्छित नाही. संबंधित मंत्रालय आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेतील परिस्थिती, तेलाची उपलब्धता आणि देशातील ऊर्जेची गरज याचा सातत्याने आढावा घेत आहे. जर कच्च्या तेलाच्या किमतीत घसरण झाली आणि पुरवठा सुरळीत राहिला, तर पेट्रोल-डिझेलच्या दरात मोठ्या वाढीची शक्यता कमी होऊ शकते.
सध्या इंधनाचे दर वाढणार की नाही हे निश्चित सांगणे कठीण असले, तरी सुरेश गोपी यांच्या विधानातून सरकार संपूर्ण परिस्थितीवर लक्ष ठेवून असल्याचे स्पष्ट झाले आहे. आगामी काळात आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेतील कच्च्या तेलाची वाटचालच भारतीय ग्राहकांना पेट्रोल, डिझेल आणि एलपीजीसाठी किती पैसे मोजावे लागतील हे ठरवणार आहे. त्यामुळे वाहनचालक आणि सामान्य ग्राहकांचे डोळे आता जागतिक तेल बाजार आणि सरकारच्या पुढील पावलाकडे लागले आहेत.