VIP darshan for blood donation Omkareshwar temple
इंदूर: मध्य प्रदेशातील खंडवा येथे धार्मिक पर्यटनाची सांगड रक्तदानाशी घालून रक्ताचा तुटवडा कमी करण्याचा प्रयत्न यशस्वी ठरला आहे. ओंकारेश्वर ज्योतिर्लिंग मंदिर प्रशासनाने भाविकांना फेब्रुवारीपासून रक्तदान केल्याच्या बदल्यात मोफत 'व्हीआयपी' प्रवेशाची सुविधा उपलब्ध करून दिली आहे. रविवारी 'जागतिक रक्तदाता दिना'निमित्त आरोग्य अधिकाऱ्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, या मोहिमेमुळे खांडवा जिल्हा रुग्णालयाच्या रक्तपेढीतील रक्ताचा तुटवडा तर संपलाच आहे, शिवाय शेजारील जिल्ह्यांनाही मोठ्या प्रमाणावर रक्ताचा पुरवठा केला जात आहे.
या योजनेमुळे खांडवा जिल्हा रुग्णालयाच्या रक्तपेढीत दर आठवड्याला सरासरी १५० युनिट रक्ताचे संकलन होत असून सध्या येथे रक्ताचा अतिरिक्त साठा उपलब्ध आहे. अधिकाऱ्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, खांडवा येथून मध्यप्रदेशातील बैतुल, धार आणि बुरहानपूर जिल्ह्यांना प्रत्येकी १५० युनिट, बडवानी जिल्ह्याला २०० युनिट, तर हरदा जिल्ह्याला ८० युनिट रक्त वर्ग (ट्रान्सफर) करण्यात आले आहे. भाविकांच्या या उदंड प्रतिसादामुळे 'एबी-नेगेटिव्ह', 'ओ-नेगेटिव्ह', 'ए-नेगेटिव्ह' आणि 'बी-नेगेटिव्ह' यांसारख्या अत्यंत दुर्मिळ रक्तगटांचाही पुरेसा साठा गोळा करण्यात प्रशासनाला यश आले आहे.
रक्तपेढीचे प्रमुख डॉ. अतुल माने यांनी सांगितले की, सध्या ‘अधिक मास’ सुरू असल्याने दानधर्माला विशेष महत्त्व दिले जात आहे. यामुळेच वर्षभराच्या तुलनेत या काळात रक्तदानात मोठी वाढ झाली आहे. जून महिन्याच्या पहिल्या पंधरवड्यातच मासिक सरासरीपेक्षा कितीतरी पटीने अधिक रक्तसंकलन झाले आहे. शासकीय आकडेवारीनुसार, फेब्रुवारीत योजना सुरू झाली तेव्हा १६८ युनिट रक्त जमा झाले होते, तर या महिन्यात १४ जूनपर्यंत ओंकारेश्वर येथील केंद्रात तब्बल ४९७ युनिट रक्ताचे विक्रमी संकलन झाले आहे.
खंडवाचे जिल्हाधिकारी ऋषभ गुप्ता यांच्या पुढाकाराने सुरू करण्यात आलेल्या या योजनेमुळे भाविकांना तीन ते चार तास चालणाऱ्या सामान्य रांगेतून जाण्याऐवजी, केवळ २० मिनिटांच्या वैद्यकीय रक्तदान प्रक्रियेद्वारे दर्शन घेण्याची संधी मिळते. मंदिराच्या परिसरातच पाच खाटांची विशेष रक्त संकलन सुविधा कार्यरत आहे. रक्तदान केल्यानंतर, स्वयंसेवकांना (जे १८ ते ६० वयोगटातील आणि किमान ४५ किलो वजन असलेले निरोगी व्यक्ती असावेत) अल्पोपहार, प्रमाणपत्र, प्रसाद आणि भगवान ओंकारेश्वराचा फोटो दिला जातो. या प्रमाणपत्राद्वारे रक्तदाता आणि त्यांच्या कुटुंबाला त्वरित 'व्हीआयपी' प्रवेश मिळतो.
डॉ. माने यांच्या मते, स्थानिक वैद्यकीय महाविद्यालय सुरू झाल्यानंतर येथील मासिक मागणी १,२०० युनिट्सपर्यंत वाढली होती. यापूर्वीच्या रक्त संकलन मोहिमांमधून स्थानिक गरजेच्या केवळ निम्म्याच गरजा पूर्ण होत होत्या, मात्र तीर्थयात्रेशी संबंधित असलेल्या या नवीन पद्धतीमुळे आता प्रादेशिक स्तरावर रक्ताचा अतिरिक्त साठा उपलब्ध झाला आहे. वाढत्या साठ्याची व्यवस्था करण्यासाठी वैद्यकीय महाविद्यालयाच्या आवारात एक स्वतंत्र रक्तपेढी उभारण्याचे नियोजन सध्या सुरू आहे.