Lawrence Bishnoi
अहमदाबाद: गँगस्टर लॉरेन्स बिश्नोईला नुकतेच अहमदाबादच्या साबरमती मध्यवर्ती कारागृहातील एका विशेष अति-सुरक्षित विभागात, ज्याला 'ब्लॉक २००' (दोनशे खोली) असे म्हटले जाते, तिथे हलवण्यात आले आहे. या विभागात दहशतवाद आणि इतर गंभीर गुन्ह्यांचे आरोप असलेले २०० धोकादायक कैदी ठेवले जातात.
कैद्यांचा एकमेकांशी संपर्क टाळण्यासाठी या विभागाचे चार उप-विभाग करण्यात आले आहेत, ज्यांपैकी प्रत्येकात ५० कैदी राहू शकतात. लॉरेन्स ज्या कोठडीत आहे, तिचे माप सुमारे ७.५ बाय ११ फूट इतके आहे.
लॉरेन्स बिश्नोईच्या कारवायांवर लगाम घालण्याच्या व्यापक सुरक्षा योजनेचा हा एक भाग आहे. त्याला अशा विभागात ठेवण्यात आले आहे, जिथे २००८ च्या साखळी बॉम्बस्फोट प्रकरणातील दोषीही बंदिस्त आहेत. २०२३-२०२४ पूर्वी, लॉरेन्स कारागृहात असतानाही खंडणीसाठी फोन करणे, आपल्या नेटवर्कला चालना देण्यासाठी धमकीवजा ऑडिओ-व्हिडिओ संदेश पाठवणे, इतकेच नव्हे तर विविध कारागृहांमधून मुलाखतीही देत असे.
मात्र, तपास यंत्रणांच्या म्हणण्यानुसार, गेल्या दोन वर्षांत त्याच्याकडून कोणताही थेट फोन कॉल किंवा संवाद झालेला नाही. साबरमती कारागृहातील 'ब्लॉक २००' हा एक अति-सुरक्षित परिसर आहे. येथे २००८ च्या साखळी बॉम्बस्फोटातील दोषी आणि इतर गंभीर गुन्ह्यांसाठी शिक्षा भोगत असलेले कैदी ठेवले जातात. 'भारतीय न्याय संहिता' च्या कलम ३०३ अंतर्गत, गंभीर गुन्ह्यांसाठी दोषी ठरलेल्या आणि कारागृह परिसराबाहेर जाण्यास बंदी असलेल्या व्यक्तींना सहसा या विभागात ठेवले जाते.
यापूर्वी लॉरेन्सला 'ब्लॉक १०' मध्ये ठेवण्यात आले होते. हा एक लहान, अति-सुरक्षित विभाग आहे, ज्याची क्षमता केवळ १० कैद्यांची आहे. त्याआधी तो तिहार कारागृहात आणि पंजाबमधील विविध कारागृहांमध्ये होता.
त्या कारागृहांमध्ये असताना, लॉरेन्सने कॉल सेंटरच्या मालकांना धमकावल्याच्या ऑडिओ क्लिप्स समोर आल्या होत्या, तसेच गँगस्टर शहजाद भट्टीसोबतच्या कथित संभाषणाचे रेकॉर्डिंगही उघडकीस आले होते. बाहेरील जगाशी किंवा डिजिटल विश्वाशी कोणताही संपर्क नसलेला लॉरेन्स सध्या पूर्णपणे एकांतात राहत असून, तो चोवीस तास कडक देखरेखीखाली आहे.
असे म्हटले जाते की, तो आपल्या कोठडीत अत्यंत शिस्तबद्ध आणि तपस्व्यासारखे जीवन जगतो. तो सकाळचा वेळ ध्यानात घालवतो, नियमितपणे 'हनुमान चालीसा'चे पठण करतो, उपवास पाळतो आणि पूर्णपणे शाकाहारी आहार घेतो.
बाहेरील जगाशी त्याचा संपर्क केवळ व्हिडिओ कॉन्फरन्सिंगद्वारे न्यायालयीन सुनावणीत सहभागी होण्यापुरता आणि आपल्या वकिलांशी कायदेशीर धोरणांवर चर्चा करण्यापुरता मर्यादित आहे. मात्र, साबरमती कारागृहात तो एकांतात असला तरी, त्याची गुन्हेगारी संघटना जगभरात एका विकेंद्रित साखळीद्वारे आपले कामकाज सुरू ठेवत आहे.
त्याच्या विश्वासू सहकाऱ्यांचा बनलेला एक गुप्त गट परदेशातील सुरक्षित ठिकाणांहून त्याच्या दैनंदिन कामकाजाचे व्यवस्थापन करतो. या मुख्य गटातील सदस्य नवीन सदस्यांची भरती करणे, कामे सोपवणे आणि दळणवळण व व्यवस्थापनाचे समन्वय साधणे यांसारखी कामे हाताळतात; तसेच ते आपापसातील संवादांचे स्क्रीनशॉटही एकमेकांसोबत शेअर करत असतात.