नवी दिल्ली : भाषिक वैविध्य, बोलीभाषांमधील फरक, जुने तंत्रज्ञान, नियामक आवश्यकता आणि अचूक व कमी विलंबाच्या प्रतिसादाची गरज यांमुळे भारतीय कंपन्यांमध्ये व्हॉइस एआयचा व्यापक वापर सुरू होण्यात अडथळे येत आहेत, जरी त्यात ४ अब्ज डॉलरची बाजारपेठ खुणावत आहे. तरीही, या टक्क्यां पेक्षा कमी कंपन्यांनीच ते अनेक तंत्रज्ञानावर प्रयोग करणाऱ्या कंपन्यांपैकी १० व्यवसाय विभागांमध्ये लागू केले आहे. सध्याच्या एंटरप्राइझ एआय संवादांमध्ये व्हॉइसचा वाटा पाच टक्क्यांपेक्षा कमी आहे.
डेलॉइट इंडियाच्या अंदाजानुसार, व्हॉइस आणि मजकूरआधारित अशा दोन्ही प्रकारच्या उपयोजनांचा समावेश असलेल्या भारतातील व्यापक संवादात्मक एआय बाजारपेठेचे मूल्य ५०० ते ५५० दशलक्ष डॉलर आहे. पुढील दशकात ती सुमारे ४ अब्ज डॉलरपर्यंत पोहोचू शकते आणि दरवर्षी २३ ते २५ टक्के दराने वाढू शकते. प्रयोग आणि मोठ्या प्रमाणावरील अंमलबजावणी यांतील ही दरी म्हणजे व्हॉइस प्रणाली विद्यमान व्यवसाय प्रक्रियांमध्ये समाकलित करण्यातील आव्हानांचे द्योतक आहे.
महिन्याला १.५ अब्जांहून अधिक संवाद
तथापि, काही सध्याच्या उपयोजनांचा आवाका पाहता, हे तंत्रज्ञान आधीच प्रचंड प्रमाणात संवाद हाताळत असल्याचे दिसते. सानी. एआय बँकिंग, वित्तीय सेवा व विमा, दूरसंचार, वाहन उद्योग, आरोग्यसेवा आणि सरकारी क्षेत्रातील २००हून अधिक कंपन्यांसाठी दररोज ५ कोटींहून अधिक व्हॉइस संवाद हाताळते. म्हणजेच महिन्याला १.५ अब्जांहून अधिक संवाद, असे कंपनीने ईटीला सांगितले. व्हॉइस आणि मजकूर हे प्रतिस्पर्धी नाहीत. तोच एजंट. तोच मेंदू, तेच संरक्षक नियम. बोलायचे कसे, हे ग्राहक ठरवतो. भारतात लोक आपल्या मातृभाषेत विचार करतात आणि तिच्यातच बोलू इच्छितात, असे सभरवाल म्हणाले. कंपनीच्या उपयोजनांमध्ये व्हॉइस आधारित तिकीट आरक्षण, सरकारी तक्रार निवारण आणि ग्राहक चौकशी व ऑनबोर्डिंगसारख्या बीएफएसआय सेवांचा समावेश आहे.
सुमारे ४० टक्के कंपन्या अजूनही पायलट किंवा चाचपणीच्या टप्प्यातच आहेत, असे डेलॉइट इंडियाने सांगितले. ग्राहक अनुभव, संपर्क केंद्रे आणि ग्राहकसेवा परिवर्तनावरील तंत्रज्ञान खर्चापैकी सध्या सुमारे ५ ते २० टक्के रक्कम व्हॉइस एआयसाठी राखीव असते; हे प्रमाण अंमलबजावणीचा आकार आणि परिपक्वता यावर अवलंबून आहे. म्हणजेच कंपन्या तंत्रज्ञानाची चाचणी घेत असल्या, तरी ते अनेक व्यवसाय विभागांत नेण्यासाठी एकात्मीकरण, कार्यप्रवाहाची पुनर्रचना आणि प्रशासन यांत अधिक गुंतवणूक आवश्यक आहे.
डेलॉइट साउथ एशियाचे मुख्य धोरण अधिकारी आदित्य सुर्धीद्रनाथ यांनी सांगितले, पारंपरिक आयव्हीआरपलीकडे जाऊन व्हॉइस एआय बुद्धिमान ग्राहक संवाद, कार्यप्रवाह समन्वय आणि रिअल-टाइम निर्णय सहाय्याकडे वळताना आम्ही पाहत आहोत. पारंपरिक इंटरअॅक्टिव्ह व्हॉइस रिस्पॉन्स प्रणाली रेकॉर्ड केलेल्या मेन्यूद्वारे कॉल करणाऱ्यांना मार्गदर्शन करतात, तर नव्या व्हॉइस प्रणाली विनंत्या समजून घेऊन संवादात्मक पद्धतीने उत्तर देऊ शकतात.