पाचगणी : महाबळेश्वर-पाचगणी परिसराची ओळख असलेल्या स्ट्रॉबेरी लागवडीसमोर यंदा हवामानातील बदलाचे नवे आव्हान उभे राहिले आहे. पाऊस समाधानकारक न झाल्याने तसेच दिवसाच्या तापमानात सातत्याने वाढ होत असल्याने स्ट्रॉबेरी उत्पादक शेतकऱ्यांची चिंता वाढली आहे. लागवडीपूर्वी जमिनीची मशागत, रोपांची लागवड आणि त्यानंतरची निगा यासाठी पाण्याची गरज असताना परिसरातील काही पाणीस्रोतांची पातळी कमी होत आहे.
महाबळेश्वर-पाचगणीच्या थंड हवामानामुळे स्ट्रॉबेरी पिकाला पोषक वातावरण मिळते. त्यामुळे दरवर्षी हजारो शेतकरी स्ट्रॉबेरी लागवडीकडे वळतात. मात्र, या पिकासाठी योग्य तापमानासोबत जमिनीत पुरेसा ओलावा आणि नियमित पाणीपुरवठा आवश्यक असतो. तापमानात अचानक वाढ झाली आणि पाण्याची उपलब्धता कमी झाली, तर रोपांच्या वाढीवर तसेच फळधारणेवर परिणाम होण्याची शक्यता असते. त्यामुळे यंदाच्या हंगामाच्या सुरुवातीलाच शेतकऱ्यांमध्ये धाकधूक निर्माण झाली आहे.
स्ट्रॉबेरीची लागवड ही वेळ, मेहनत आणि खर्चाच्या दृष्टीने महागडी असते. रोपे खरेदीपासून बेड तयार करणे, मल्चिंग, ठिबक सिंचन, खते, औषध फवारणी आणि मजुरीपर्यंत मोठा खर्च शेतकऱ्यांना करावा लागतो. त्यामुळे लागवड केल्यानंतर हवामानाने साथ न दिल्यास आर्थिक नुकसान होण्याची शक्यता असते. सध्या वाढत्या तापमानामुळे रोपांना आवश्यक थंड वातावरण मिळेल का? तसेच पुढील काळात पाण्याची उपलब्धता टिकून राहील का, याकडे शेतकऱ्यांचे लक्ष लागले आहे.
स्ट्रॉबेरी लागवडीसाठी थंड वातावरण आणि जमिनीत पुरेसा ओलावा महत्त्वाचा असतो. सध्या लागवडीला सुरुवात झाल्यानंतर दिवसाचे तापमान वाढत असल्याने नव्याने लावलेल्या रोपांवर ताण येत आहे. काही शेतांमध्ये रोपांची पाने सुकणे अशी प्राथमिक लक्षणे दिसून येत आहेत. रोपांना जिवंत ठेवण्यासाठी शेतकऱ्यांना वारंवार पाणी द्यावे लागत आहे. मात्र, पाण्याचा प्रश्‍नच गंभीर होत चालल्याने शेतकऱ्यांसमोर दुहेरी संकट उभे राहिले आहे. तापमान वाढल्यामुळे पाण्याची गरज वाढत आहे आणि दुसरीकडे पावसाअभावी उपलब्ध पाणीसाठे कमी होत आहेत. त्यामुळे पुढील काळात परिस्थिती आणखी बिकट झाली तर स्ट्रॉबेरी लागवडीचे नुकसान होण्याची शक्यता व्यक्त होत आहे.
स्ट्रॉबेरीला थंड आणि अनुकूल हवामानाची आवश्यकता असते. दिवसाचे तापमान वाढल्यास रोपांची वाढ, फुलोरा आणि फळधारणा यावर परिणाम होऊ शकतो. फळांचा आकार, रंग, गुणवत्ता आणि टिकाऊपणावरही प्रतिकूल परिणाम होण्याची शक्यता शेतकरी व्यक्त करत आहेत. तापमानातील चढ-उतार कायम राहिल्यास उत्पादनाचा कालावधी आणि बाजारपेठेतील आवक यावरही त्याचा परिणाम होऊ शकतो.