श्रीकृष्ण बाळ
महाड: महाड तालुक्यातील नदीपात्रातील गाळ निर्मूलनाच्या कामात नाम फाउंडेशनने महत्त्वपूर्ण योगदान दिले आहे.
जलसंधारण, पाणीटंचाई निवारण आणि ग्रामीण भागातील जलस्रोतांचे पुनरुज्जीवन या उद्देशाने कार्यरत असलेल्या नाम फाउंडेशनच्या योगदानाची वाळण परिसरातील नागरिकांकडून आठवण काढण्यात आली.
यानिमित्ताने फाउंडेशनचे संस्थापक, ज्येष्ठ अभिनेते नाना पाटेकर आणि प्रसिद्ध अभिनेते मकरंद अनासपुरे यांच्या सामाजिक कार्याला नागरिकांनी उजाळा दिला.
ग्रामीण भागातील पाणीटंचाईची समस्या दूर करण्यासाठी तसेच पावसाचे पाणी साठवून त्याचा भविष्यात उपयोग व्हावा, यासाठी नदीपात्रातील गाळ निर्मूलनाची कामे अत्यंत महत्त्वाची ठरतात. नदीपात्रात अनेक वर्षांपासून साचणाऱ्या गाळामुळे पाण्याची साठवण क्षमता कमी होते.
अशा वेळी गाळ काढून नदीपात्र अधिक सक्षम करण्यासाठी प्रयत्न करणे आवश्यक असते. या पार्श्वभूमीवर महाड तालुक्यातील गाळ निर्मूलनाच्या कामातील नाम फाउंडेशनचे योगदान विशेष महत्त्वाचे मानले जात आहे.
अभिनेते नाना पाटेकर आणि मकरंद अनासपुरे यांनी सामाजिक बांधिलकीतून नाम फाउंडेशनच्या माध्यमातून जलसंधारणाच्या कार्याला व्यापक स्वरूप देण्याचा प्रयत्न केला.
दुष्काळग्रस्त भागातील पाणीप्रश्न सोडविणे, जलस्रोतांचे पुनरुज्जीवन करणे आणि लोकसहभागातून ग्रामीण विकासाला चालना देणे, या उद्देशाने फाउंडेशनने विविध उपक्रम राबवले आहेत. त्यांच्या या सामाजिक कार्यामुळे अनेक ठिकाणी जलसंधारणाबाबत जनजागृती निर्माण झाली असून, समाजातील विविध घटकांना अशा कामांमध्ये सहभागी होण्याची प्रेरणा मिळाली आहे.
वाळण परिसरातील नागरिकांनी महाड तालुक्यातील नदीपात्रातील गाळ निर्मूलनाच्या कामाचा उल्लेख करताना नाना पाटेकर आणि मकरंद अनासपुरे यांच्या सामाजिक योगदानाची आठवण काढली.
समाजातील प्रश्न केवळ चर्चेपुरते मर्यादित न ठेवता प्रत्यक्ष कृतीतून त्यावर उपाय शोधण्याची भूमिका त्यांच्या कार्यातून दिसून येते, अशी भावना यानिमित्ताने व्यक्त होत आहे. नदीपात्रातील गाळ निर्मूलनामुळे पाण्याची साठवण क्षमता वाढविण्यास मदत होऊ शकते.
त्याचबरोबर भूजल पुनर्भरण, शेतीसाठी पाण्याची उपलब्धता आणि परिसरातील जलस्रोतांचे संवर्धन यांसाठीही अशा उपक्रमांचा उपयोग होतो. मात्र, या कामांचे दीर्घकालीन फायदे टिकवून ठेवण्यासाठी स्थानिक नागरिकांचा सहभाग आणि जलस्रोतांची नियमित देखभाल आवश्यक आहे.
महाड तालुक्यातील नदीपात्रातील गाळ निर्मूलनाच्या कामाच्या निमित्ताने नाम फाउंडेशनचे योगदान पुन्हा एकदा अधोरेखित झाले आहे. वाळण परिसरातील नागरिकांनी नाना पाटेकर आणि मकरंद अनासपुरे यांच्या कार्याच्या आठवणींना उजाळा देत सामाजिक बांधिलकीचे महत्त्व अधोरेखित केले.
जलसंधारणाच्या माध्यमातून ग्रामीण भागाचा विकास साधण्यासाठी अशा उपक्रमांना सातत्याने प्रोत्साहन मिळावे, हीच अपेक्षा या निमित्ताने व्यक्त होत आहे.
काळ नदी बचाव समितीचे प्रमुख पदाधिकारी चंद्रकांत उत्तेकर यांनी दैनिक पुढारीशी बोलताना आपल्या भावना व्यक्त केल्या.
त्यांनी सांगितले की, काळ नदी बचाव समितीने ६ डिसेंबर २०२१ रोजी बाबासाहेब आंबेडकर महानिर्वाणदिनी चवदार तळे महाड येथे एक दिवसाचे लाक्षणिक उपोषण करून नदीतील गाळ काढण्याकरिता प्रशासनाचे लक्ष वेधले, त्याचा काहीही उपयोग झाला नाही परंतु दुर्दैवाने २२ जुलै २०२१ रोजी महाड शहर व ग्रामीण भागात पुराने जो थैमान घातला त्यानंतर प्रशासनाला व सरकारला तज्ञांची समिती नेमून महापुराबद्दल जाणून घेण्यास भाग पडले. नदीतील गाळ काढला गेेला पाहिजे असे तज्ज्ञ समितीने सरकारला अहवाल दिला.
नाम फाउंडेशन व नाना पाटेकर यांच्याशी संपर्क साधला व पहिली मदत, नाम फाउंडेशनने पुढाकार घेऊन, महाड तालुक्यात वाळण विभागात काम करण्यास सुरुवात केली. नामने वाळण विभागात केलेले काम या कामाची राज्यस्तरावर दखल घेतली गेली. स्थानिक प्रशासन, राज्य सरकारशी स्वतः नानांनी पाठपुरावा केला त्याचे सर्व श्रेयस नाम फाउंडेशन व नाना पाटेकर यांना जाते.
काळ नदी बचाव समिती, जोपर्यंत प्रामाणिक काम करेल तोपर्यंत मशनरी व प्रशासनाकडून लागणारी मदत, देण्याचे नाना पाटेकर यांनी आश्वासन दिले, असे सांगून या दोघांनी केलेल्या सहकार्यामुळेच वाळण परिसरातील नागरिकांच्या पिण्याच्या समस्येला कायमस्वरूपी मार्ग प्राप्त होऊन हा परिसर आता जलयुक्त झाल्याचे नमूद केले.