मनवेलपाडा :वाढते प्रदूषण आणि पर्यावरणाचा ऱ्हास रोखण्यासाठी वसई-विरार महानगरपालिका विविध उपाययोजना राबवण्याच्या तयारीत आहे. याच पार्श्वभूमीवर शहरातील स्मशानभूमींमध्ये पर्यावरणपूरक तंत्रज्ञानाचा वापर करण्याचा महत्त्वपूर्ण निर्णय घेण्यात आला आहे. गॅसिफिकेशन तंत्रज्ञानाच्या माध्यमातून अंत्यसंस्कार करण्याची व्यवस्था शहरातील सहा स्मशानभूमींमध्ये कार्यान्वित केली जाणार आहे.
या नव्या पद्धतीमुळे अंत्यसंस्कारासाठी लागणाऱ्या लाकडाचे प्रमाण मोठ्या प्रमाणात कमी होण्यास मदत होणार आहे. सध्या एका अंत्यसंस्कारासाठी सरासरी ४५० किलोपर्यंत लाकडाचा वापर होत असल्याचे सांगितले जाते. मात्र, गॅसिफिकेशन तंत्रज्ञानाचा वापर केल्यानंतर हा वापर सुमारे १२५ किलोपर्यंत आणण्याचे उद्दिष्ट आहे. त्यामुळे मोठ्या प्रमाणात लाकडाची बचत होण्याबरोबरच पर्यावरणावरील ताण कमी होण्याची अपेक्षा आहे.
वसई-विरार परिसरात लोकसंख्या वाढत असताना विविध कारणांमुळे प्रदूषणाचा प्रश्नही गंभीर होत आहे. हवेची गुणवत्ता सुधारण्यासाठी आणि पर्यावरणाचे संवर्धन करण्यासाठी महापालिकेकडून विविध उपाययोजनांचा विचार केला जात आहे. त्याचाच एक भाग म्हणून स्मशानभूमींमध्ये पर्यावरणपूरक अंत्यसंस्कार पद्धतीचा अवलंब करण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे.
पारंपरिक पद्धतीत मोठ्या प्रमाणात लाकूड जाळले जाते. त्यामुळे लाकडाचा वापर तर वाढतोच, शिवाय धूर आणि कार्बन उत्सर्जनामुळे वातावरणावरही परिणाम होतो. या पार्श्वभूमीवर गॅसिफिकेशन तंत्रज्ञान हा तुलनेने पर्यावरणपूरक पर्याय ठरण्याची शक्यता आहे. महापालिका क्षेत्रातील सहा स्मशानभूमींमध्ये ‘पर्यावरणपूरक’ अंत्यसंस्कार यंत्रणा कार्यान्वित करण्याचे नियोजन आहे. या यंत्रणेमुळे पारंपरिक पद्धतीला पर्याय उपलब्ध होईल आणि अंत्यसंस्कारासाठी आवश्यक असलेल्या लाकडाची बचत करता येईल.
विशेष म्हणजे, लाकडाचा वापर ४५० किलोवरून १२५ किलोपर्यंत कमी झाल्यास प्रत्येक अंत्यसंस्कारामागे मोठ्या प्रमाणात लाकडाची बचत होऊ शकते. वर्षभरातील अंत्यसंस्कारांची संख्या लक्षात घेतल्यास एकूण बचत लक्षणीय असण्याची शक्यता आहे.महापालिकेच्या या निर्णयामुळे पर्यावरण संवर्धन, लाकडाची बचत आणि प्रदूषण नियंत्रण या तिन्ही बाबींना चालना मिळण्याची अपेक्षा आहे.
शहरातील सहा स्मशानभूमींमध्ये ही यंत्रणा सुरू झाल्यानंतर तिचा प्रत्यक्ष परिणाम कितपत दिसून येतो, याकडे नागरिकांचे लक्ष लागले आहे. पर्यावरणाचा समतोल राखण्यासाठी वसई-विरार महापालिकेने उचललेले हे पाऊल आधुनिक तंत्रज्ञान आणि सामाजिक गरज यांचा समन्वय साधणारे ठरण्याची शक्यता आहे.
पर्यावरणासोबत संसाधनांचीही बचत
गॅसिफिकेशन तंत्रज्ञानाचा मुख्य उद्देश केवळ लाकडाची बचत करणे एवढाच नसून, अंत्यसंस्कार प्रक्रियेतून निर्माण होणारे प्रदूषण कमी करण्याचाही आहे. नैसर्गिक संसाधनांचा मर्यादित वापर करून पर्यावरणपूरक पद्धतीने अंत्यसंस्कार करण्याचा हा प्रयत्न शहराच्या पर्यावरण व्यवस्थापनाच्या दृष्टीने महत्त्वाचा ठरू शकतो.