Marathi Bhasha Gaurav Din : मराठीचा गौरव, संस्कृतीचा अभिमान: मराठी भाषा गौरव दिन

भाषेचा गौरव दिन साजरा करणे ही आनंदाची आणि अभिमानाची गोष्ट असली तरी रोजची संवादभाषा म्हणून किती प्रमाणात मराठी भाषा वापरतो, त्यावर प्रेम करतो. एक दिवसाचा गौरव साजरा करण्यापेक्षा आपली भाषा जपणं, बोलणं, शिकणं, संवाद करणं हे जितक्या प्रेमानं घडेल तितक्या आपली भाषा समृद्ध होईल. भाषा वापरण्यावर भाषेचे अस्तित्व, संस्कृती जपणे अवलंबून असतं. निरनिराळ्या शास्त्रांमध्ये भाषेचा परिभाषा रुजवात केली, कोष निर्माण करुन त्याची सवय मुलांना लावली तरच भाषा टिकेल. मराठी वाचन वाढायला हवे. भाषा संवादातून आणि सर्जनशील कामांमध्ये असली तर साहित्य अधिकधिक रुढ होईल. झेन-जी ने ही भाषा स्विकारली आणि त्यांच्या प्रतिभेतून ती भाषा उतरली तरच शक्य होईल. पुढच्या पिढीने साहित्यात उतरण्यासाठी झेन- झी ने भाषा आपलीशी करायला पाहिजे. लहान मुलांना चांगल्या लेखकांची ओळख पुस्तकातून करुन द्या. छोट्या छोट्या गोष्टीतून सात्विक वाचन मुलांना वाचायला द्या. साहित्यातून जीवनाच्या अनुभवाकडे मुलांना वळवायला पाहिजे. भाषा अनेक प्रकारे वळवता येते, भाषेचे वाकवता येते, भाषेचे गमतीजमती मुलांना शालेय पातळीवरच समजले तर मराठी भाषा मुलांना कंटाळवाणी होणार नाही. मुलांना क्षमता असते की, ते दोन ते तीन भाषा सहजच आत्मसात करु शकतात. आई तमिळ आणि वडील बंगाली असतील तर मुलांना दोन्ही भाषा अवगत होते. मराठी भाषेची गोडी मुलांना लागावी म्हणून शिक्षक आणि पालक दोघांनी आग्रही असायला हवे. प्रेमात पडल्यावर कसं सगळ्या गोष्टी आत्मसात करतात, छोट्या गोष्टींकडे पण लक्ष देतात, तसे भाषेच्या प्रेमात पडलं की, भाषा आपसुकच आपली होते. मुलांना लहानपणापासून भाषेवर प्रेम करायला, भाषेतून खेळायला, अनुभव घ्यायला शिकवा. -

नवोदित साहित्य बनू इच्छिणाऱ्या भावी पिढीने स्वतंत्र विचार, सामाजिक भान आणि विशेषत: एआय सारख्या सॉफ्टवेयरची मदत घेऊन नक्कल टाळावी, दमणकारी सत्तेविरुद्ध बोलण्याचे धाडस साहित्यिकांमध्ये असावे. संत तुकाराम आणि सानेगुरुजी यांच्यासारखे स्पष्ट आणि निर्भीड विचार मांडण्याची परंपरा जपली गेली पाहिजे, भाषेसाठी बोलण्याचे धाडस निर्माण होणे गरजचे आहे, अन्यथा साहित्य केवळ करमणुकीपुरते मर्यादित राहील. मराठी भाषा टिकवण्यासाठी खोटा अभिमान नव्हे तर व्यवहार्य पावले उचलणे आवश्यक आहे. मराठीत रोजगार आणि व्यवसायाच्या संधी निर्माण झाल्यास त्यांचे पालक आपसूकच मुलांना मराठी माध्यमांच्या शाळेत टाकतील. इंग्रजी माध्यमाला प्राधान्य दिले जाते, कारण त्या भाषेत रोजगाराच्या संधी अधिक असल्याची धारणा पालकांमध्ये आहे. त्यामुळे भाषेचा प्रश्न हा केवळ शिक्षणाचा नसून अर्थकारणाशी जोडलेला आहे.

अभिजात भाषेचा दर्जा मिळालेल्या मराठी भाषेचा गौरव दिन साजरा होत असताना जुन्या-नव्या साहित्याला वाचकवर्ग वाढला पाहिजे. यासाठी सातत्याने प्रयत्न करणे, ही सर्वांची जबाबदारी आहे. प्रत्येकाने महिन्याला किमान दोन पुस्तके विकत घेऊन वाचली पाहिजे. पुस्तक हातात घेऊन वाचण्याची सवय जनमानसात पुन्हा एकदा रुजली पाहिजे. आपण आपली बोलीभाषा सर्वार्थाने जपली पाहिजे. तरच खऱ्या अर्थाने मराठी भाषा गौरव दिन साजरा केल्याचे समाधान लाभेल.

कोणत्याही मातृभाषेवर प्रत्येकाचे प्रेम असतेच. मराठी भाषेला त्या त्या भाषेतून भावाभावांचे अनेक कंगोरे आहेत. सुंदर अशा मराठी भाषा या मातृभाषेतून प्रत्येक घराघरातून बोलली गेली पाहिजे, तर मराठीला मरण येणार नाही. इंग्रजी माध्यमातून मुलांना शिकण्यासाठी पाठवले असले तरी घरी मात्र मराठीतूनच संवाद साधा. इंग्रजी भाषा येण्यासाठी मुलांसोबत इंग्रजी बोलू नका, ते शाळेतूनच होऊ शकते. मातृभाषेला विसरुन इतर भाषेची कास धरणे योग्य नाही. मराठी गौरव भाषा दिनानिमित्त भाषेचे महत्व समजून घेणे आणि देणे हे व्हायलाच पाहिजे.

मराठी भाषेचा विस्तार होत आहे. संवादातून व्यवसाय आणि रोजगार निर्मिती होत आहे. आताच्या विश्व मराठी संमेलनातूनच याचा प्रत्यय येत आहे. संमेलनात होणारे मान्यवरांचे परिसंवाद आणि प्रमुख वक्ते हे मराठी भाषिक आहेत. यातूनच बोध घ्यावा की, मराठी भाषेला कोणताही अडसर नाही. मराठी भाषेतून प्रोत्साहन मिळत असल्यानेच संमेलनात देश आणि परदेशातूनही अनेकजण सहभागी होत आहे. मराठी भाषेला चांगला दर्जा मिळत असल्यानेच परदेशातही मराठी शाळा उभारल्या जात आहेत, संमेलनात देखील सुमारे २२ हजार विद्यार्थी सहभागी आहेत. त्यामुळे आपल्या मुलांना देखील मराठी भाषेतून शिक्षण द्या.