Munna Jhingada
मुंबई: मुंबईतील गुन्हेगारी विश्वात एकेकाळी दहशत माजवणारा सय्यद मुज्जक्किर मुद्दस्सर हुसेन उर्फ मुन्ना झिंगाडा पुन्हा एकदा चर्चेत आला आहे. भारताच्या सुरक्षा यंत्रणांनी उघडकीस आणलेल्या पाकिस्तानशी संबंधित कथित हेरगिरी प्रकरणात त्याचे नाव समोर आले असून, तो सध्या कराचीमध्ये दाऊद इब्राहिमच्या नेटवर्कच्या संरक्षणाखाली कार्यरत असल्याचा संशय व्यक्त केला जात आहे. मुंबईच्या अंडरवर्ल्डमधील एका स्थानिक गुंडापासून ते पाकिस्तानच्या गुप्तचर संस्था ISI शी संबंधित आरोपीपर्यंतचा त्याचा प्रवास अनेक धक्कादायक घटनांनी भरलेला आहे.
२०२३ मध्ये उत्तर प्रदेश अँटी टेररिझम स्क्वॉडने पाकिस्तानच्या इंटर-सर्व्हिसेस इंटेलिजन्ससाठी कार्यरत असलेल्या कथित हेरगिरी रॅकेटचा पर्दाफाश केला. तपासादरम्यान समोर आलेल्या माहितीनुसार, पाकिस्तानमध्ये वास्तव्यास असलेल्या मुन्ना झिंगाडाने आपल्या मावस काका सय्यद अरमान याला निधी पाठवून भारतविरोधी कारवायांसाठी एजंटांची भरती करण्याचे काम सोपवले होते.
या प्रकरणात अरमान आणि त्याचा सहकारी मोहम्मद रईस यांना अटक करण्यात आली. त्यांच्यावर उत्तर प्रदेशातील भारतीय लष्करी ठिकाणांची छायाचित्रे आणि संवेदनशील माहिती गोळा करून ती ISI हँडलर्सना पुरवल्याचा आरोप आहे. तपासकर्त्यांच्या मते, झिंगाडाकडून पाठवलेला पैसा मोहम्मद सलमान सिद्दीकीमार्फत रईसपर्यंत पोहोचवला जात होता. १६ जुलै २०२३ रोजी मुंबईतील जोगेश्वरी येथून अरमान आणि सिद्दीकी यांना संयुक्त कारवाईत अटक करण्यात आली. सध्या हे तिघेही उत्तर प्रदेशातील तुरुंगात असून, मुन्ना झिंगाडा या प्रकरणात फरार आणि वाँटेड आरोपी घोषित करण्यात आला आहे.
मुन्ना झिंगाडाच्या गुन्हेगारी कारकिर्दीची सुरुवात १२ फेब्रुवारी १९९० रोजी झाली. त्या वेळी तो जोगेश्वरीतील एका महाविद्यालयात बी.ए.च्या दुसऱ्या वर्षाचा विद्यार्थी होता. मित्रांशी संबंधित वादातून त्याने वझीर नावाच्या व्यक्तीची चाकूने हत्या केल्याचा आरोप आहे. त्यानंतर त्याने पोलिसांसमोर आत्मसमर्पण केले आणि १९९१ मध्ये जामिनावर सुटका झाली.
वडिलांच्या प्लंबिंग व्यवसायात काही काळ काम केल्यानंतर तो पुन्हा गुन्हेगारीकडे वळला. १९९४ मध्ये वझीरचा भाऊ नाझीर आणि त्याच्या साथीदारांनी त्याच्यावर हल्ला केल्याची घटना घडली. या संघर्षात झिंगाडाने नाझीरवर हल्ला केल्याचा आरोप असून, त्यानंतर त्याने मेघवाडी पोलिस ठाण्यात आत्मसमर्पण केले. १९९० ते १९९५ या काळात त्याचे नाव खून आणि खुनाच्या प्रयत्नासह अनेक गंभीर गुन्ह्यांमध्ये समोर आले. ऑगस्ट १९९५ मध्ये निशार अहमदच्या हत्येनंतर तो उत्तर प्रदेशातील गोंडा जिल्ह्यातील आपल्या मूळ गावी पळून गेला. तेथे त्याने सुमारे सहा महिने देशी बंदुका चालवण्याचे प्रशिक्षण घेतल्याचे सांगितले जाते. त्यानंतर तो छोटा शकील टोळीचा शार्पशूटर म्हणून मुंबईत परतला.
२४ मार्च १९९६ रोजी अटकेनंतर त्याच्या आयुष्यात मोठे वळण आले. आर्थर रोड कारागृहात असताना त्याची भेट छोटा शकीलचा विश्वासू सहकारी इस्माईल मलाबारी याच्याशी झाली. गुन्हे शाखेच्या अधिकाऱ्यांच्या माहितीनुसार, मलाबारीने त्याला जामीन मिळवून देण्यास मदत केली आणि त्याची ओळख छोटा शकीलच्या नेटवर्कशी करून दिली.
त्यानंतर १९९४ ते १९९९ दरम्यान झिंगाडाने डी-कंपनीसाठी अनेक सुपारी घेऊन हत्या केल्याचा आरोप आहे. त्यातील सर्वात चर्चित प्रकरण म्हणजे हवाला व्यावसायिक सुनील जैन याची हत्या. सुनील जैन हा प्रतिस्पर्धी गुंड छोटा राजनशी संबंधित आर्थिक व्यवहार सांभाळत असल्याचा आणि मुंबईतील एका प्रसिद्ध 'एन्काऊंटर स्पेशलिस्ट'शी त्याचे संबंध असल्याचा संशय होता.
छोटा शकीलशी वाढलेली जवळीक आणि अंडरवर्ल्डमधील सक्रियता यामुळे झिंगाडा पाकिस्तानच्या गुप्तचर यंत्रणांच्या संपर्कात आल्याचा संशय व्यक्त केला जातो. १९९९ पर्यंत तो कराचीमध्ये स्थायिक झाला आणि दाऊद इब्राहिमच्या जवळचा बनल्याचे तपास यंत्रणांचे म्हणणे आहे.
२००० साली छोटा राजनवर बँकॉकमध्ये झालेल्या हल्ल्यात झिंगाडाचा सहभाग असल्याचा आरोप आहे. मुंबई गुन्हे शाखेच्या माहितीनुसार, छोटा शकीलने राजनची हत्या करण्यासाठी झिंगाडा आणि रशीद मलाबारीसह एक विशेष पथक तयार केले होते. या सुपारीची किंमत तब्बल ४ कोटी रुपये असल्याचे तपासात समोर आले. या हल्ल्यात छोटा राजन जखमी झाला, मात्र तो बचावला आणि नंतर बँकॉकमधील रुग्णालयातूनही पसार झाला. या प्रकरणानंतर थायलंड पोलिसांनी झिंगाडाला अटक केली. बँकॉक न्यायालयाने त्याला दोषी ठरवत ११ वर्षांच्या कारावासाची शिक्षा सुनावली.
२०११ मध्ये शिक्षा पूर्ण झाल्यानंतर भारताने २०१२ मध्ये त्याच्या प्रत्यार्पणाची मागणी केली. मात्र, पाकिस्तानने तो भारतीय नसून मोहम्मद सलीम नावाचा पाकिस्तानी नागरिक असल्याचा दावा केला. त्यामुळे हा वाद न्यायालयात गेला. मुंबई पोलिसांनी जन्मनोंदी, गुन्हेगारी कागदपत्रे आणि बोटांचे ठसे सादर करून त्याची भारतीय ओळख सिद्ध करण्याचा प्रयत्न केला. थायलंडमध्ये झालेल्या फॉरेन्सिक तपासणीतही भारताने दिलेले बोटांचे ठसे आणि झिंगाडाचे ठसे जुळल्याचे स्पष्ट झाले.
ऑगस्ट २०१८ मध्ये, थायलंडमधील एका कनिष्ठ न्यायालयाने त्याचे भारतात प्रत्यार्पण करण्यास मंजुरी दिली. झिंगाडाने या आदेशाला वरिष्ठ न्यायालयात आव्हान दिले. त्यानंतर मुंबई पोलिसांनी त्याच्याविरोधातील सहा अजामीनपात्र वॉरंट, गुन्हेगारी इतिहास आणि इंटरपोल रेड कॉर्नर नोटीससह नवे दस्तऐवज सादर केले. दुसरीकडे, पाकिस्तानने त्याचा पाकिस्तानी पासपोर्ट तसेच त्याच्या मुलांच्या जन्म आणि शिक्षणाशी संबंधित कागदपत्रे सादर केली. झिंगाडाने डीएनए चाचणी देण्यासही नकार दिल्याचे सांगितले जाते.
१६ सप्टेंबर २०१९ रोजी थायलंडच्या उच्च न्यायालयाने भारताची प्रत्यार्पण याचिका फेटाळून लावली. त्यानंतर अवघ्या एका महिन्यात झिंगाडा कराचीला गेल्याची माहिती समोर आली. भारतीय तपास यंत्रणांच्या मते, तो आजही कराचीमध्ये दाऊद इब्राहिमच्या नेटवर्कच्या संरक्षणाखाली राहत असून, भारतविरोधी कारवायांमध्ये त्याची भूमिका असल्याचा संशय कायम आहे.