Mawa ban decision| सार्वजनिक आरोग्यासाठी मावाबंदीचा निर्णय स्वागतार्ह; पोलिस प्रशासनाचे नागरिकांकडून स्वागत

कडा

राजू म्हस्के: गेल्या काही दिवसांपासून ‘मावा उर्फ खर्या’ या शब्दाभोवती सारा आष्टी तालुका फिरत असून मावा हा अस्सल बंदी घातलेला गुटखा नसला तरी नशेच्या वाटेवरचा तो टप्पा आहे. मात्र अशा नशेच्या आहारी जाणाऱ्या, अनेक आयुष्य, संसार उद्ध्वस्त करणाऱ्या तसेच पिढ्यानपिढ्या बरबाद करणाऱ्या आणि नव्या पिढीला गिळंकृत करणाऱ्या व्यसनाधीनतेकडे म्हणावे तितक्या गांभीर्याने पाहिले जात नाही ही खंत आहे.

व्यसनमुक्ती क्षेत्रात काम करत असलेल्या अनेकांना हे भीषण चित्र रोज दिसत आहे. याचा परिणाम फक्त व्यसन करणाऱ्यालाच नाही, तर अप्रत्यक्षपणे त्याच्या कुटुंबाला होते, ही वस्तुस्थिती आहे. सध्या सुगंधी तंबाखू व गुटख्याबरोबर माव्याचे व्यसनही फार बोकाळले आहे. गुटखाबंदीनंतर तालुक्यातील प्रत्येक ठिकाणी जोरात सुरू असलेल्या मावाविक्रीला आता पायबंद बसला असून अन्न व औषध प्रशासनानी माव्यावर बंदी घातली असताना सर्यासपणे मावा विकला जात होता. त्यामुळे आता मावा विकणार्‍या टपरी चालकांवर कारवाई होत असल्याने नागरिकांकडून या निर्णयाचे स्वागत होत आहे. शासनाने गुटखाबंदी केल्यानंतरही शहरात गुटखा विक्री पूर्ण थांबली नसली, तरी गुटखा खाणारा मोठा वर्ग माव्याकडे वळला होता.

तालुक्यात शहरात सुमारे तीनशे ते चारशे टपर्‍यांवर माव्याची विक्री होते. हजारो किलो सुपारीपासून बनवलेला मावा एका दिवसात विकला जातो. मावाविक्रीतून दररोज लाखोंची उलाढाल होते. प्रमुख रस्त्यांप्रमाणेच गल्लीबोळातही मावा विकणार्‍या टपर्‍यांचे पेव फुटले आहे.टपरीवर येणारा नव्वद टक्के ग्राहक फक्त मावा घेण्यासाठी येतो. मावा खाणार्‍यांमध्ये कामगार वर्गापासून सरकारी अधिकार्‍यांचा समावेश आहे. शहरात तयार होणारा मावा ग्रामीण भागात पोहोचवण्याची व्यवस्थाही काही टपरीचालकांनी केली आहे.

शालेय व महाविद्यालयीन विद्यार्थ्यांमध्येही मावा खाणार्‍यांचे प्रमाण चिंताजनक आहे. पहाटेपासून सुरू झालेला हा व्यवसाय रात्री उशिरापर्यंत सुरू असतो. काही टपर्‍यांवर माव्यासाठी वापरली जाणारी सुपारी व तंबाखू हलक्या प्रतीची असल्याने प्रकृतीवर प्रतिकूल परिणाम होतो. रस्त्यावर वाहन चालवताना मावा खाऊन थुंकणार्‍यांचे प्रमाण लक्षणीय आहे. पाठीमागच्या वाहन चालकांना याचा त्रास होतो, याचे भानही बाळगले जात नाही.यातून अनेकदा रस्त्यावरच वाद होतात. रस्ते,सरकारी व खासगी कार्यालयाच्या भिंती,कोपरे, तसेच खिडक्यांच्या बाहेरची जागा मावा खाऊन थुंकणार्‍यांमुळे व्यापलेली आहे.या पार्श्वभूमीवर शासनाने घेतलेल्या निर्णयाचे सर्वसामान्य नगरकरांकडून स्वागत होत आहे.

शाळेच्या आवारात, परिसरात तंबाखूजन्य पदार्थांची विक्री न करण्याचा कायदा २००३ लागू झाला असूनही शाळा कॉलेज परिसरात गुटखा, मावा आणि तंबाखूजन्य पदार्थ सहज मिळतात.याचा परिणाम शालेय मुलांवर होताना दिसतो अनेक शाळांच्या परिसरात गुटख्याच्या पाकिटांचा मोठ्या प्रमाणात कचरा दिसत असतो.याशिवाय बेकायदा दारू आणि गुटखा थांबवण्यास शासनाचे नाकर्तेपणा दिसून येते. अवैध दारू विरोधी समित्या तालुका निहाय स्थापन्याचे परिपत्रक गृहखात्याने २००४ मध्ये काढले होते, पण अद्याप कुठेही अशा समित्या स्थापन झालेल्या दिसत नाहीत.