विशाळगड: “प्रौढ प्रताप पुरंदर, क्षत्रिय कुलावतंस, सिंहासनाधिश्वर छत्रपती शिवाजी महाराज की जय!” या गगनभेदी जयघोषाने कोल्हापूर जिल्ह्यातील ऐतिहासिक विशाळगड परिसर दुमदुमून गेला आहे. शिवजयंतीच्या पवित्र पूर्वसंध्येला गडावरील मुख्य प्रवेशद्वार असलेल्या ऐतिहासिक ‘मुंढा दरवाजा’वर करण्यात आलेल्या आकर्षक विद्युत रोषणाईमुळे संपूर्ण गड परिसर उजळून निघाला आहे.
झगमगत्या रोषणाईत न्हालेला हा दरवाजा पाहताना शिवभक्तांच्या डोळ्यांचे पारणे फेडत असून, गडावर भक्ती, श्रद्धा आणि उत्साहाचे अनोखे वातावरण निर्माण झाले आहे. शाहुवाडी तालुक्यात ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिक वारसा लाभलेल्या विशाळगडावर दरवर्षीप्रमाणे यंदाही शिवजयंती मोठ्या उत्साहात साजरी केली जात आहे.
शिवाजी कला क्रीडा व सांस्कृतिक मंडळाच्या वतीने आयोजित करण्यात आलेल्या या उत्सवाचे मुख्य आकर्षण यंदा मुंढा दरवाजावर करण्यात आलेली भव्य विद्युत रोषणाई ठरली आहे. रात्रीच्या अंधारात झगमगणारा हा प्रवेशद्वार परिसर पाहण्यासाठी तसेच शिवज्योत नेण्यासाठी मोठ्या संख्येने शिवभक्त विशाळगडावर दाखल होत आहेत. विशेष म्हणजे केवळ गड परिसरच नव्हे, तर आसपासचा संपूर्ण परिसरही या प्रकाशोत्सवामुळे उजळून निघाला आहे.
विशाळगडाला इतिहासाची, पराक्रमाची आणि बलिदानाची परंपरा आहे. पन्हाळगड च्या वेढ्यातून सुटल्यानंतर छत्रपती शिवाजी महाराजांनी ज्या गडावर आश्रय घेतला, तो हा विशाळगड. स्वराज्याच्या इतिहासात अत्यंत महत्त्वाचे स्थान असलेल्या या गडाच्या प्रवेशद्वाराला जणू नववधूसारखे सजवण्यात आले आहे. विद्युत रोषणाईसोबतच गडावर फडकणारे भगवे ध्वज, फुलांची सजावट आणि दीपमाळा यामुळे संपूर्ण परिसर शिवकालीन वातावरणाने भारून गेला आहे. गडावर पाय ठेवताच इतिहासाची साक्ष देणारे हे दृश्य शिवभक्तांच्या मनात अभिमानाची भावना निर्माण करत आहे.
शिवाजी कला क्रीडा व सांस्कृतिक मंडळाच्या कार्यकर्त्यांनी या रोषणाईसाठी विशेष मेहनत घेतली असून, अनेक दिवसांच्या तयारीनंतर हा दिपोत्सव साकार झाला आहे. आज शिवजयंतीनिमित्त विशाळगडावर पालखी सोहळा, पोवाडे, ढोल-ताशांचे वादन आणि विविध सांस्कृतिक कार्यक्रमांची रेलचेल असणार आहे.
गड परिसरात पारंपरिक वेशभूषेत सहभागी झालेले शिवभक्त, हातात भगवे ध्वज, डोळ्यांत अभिमान आणि ओठांवर ‘शिवाजी महाराज की जय’चा जयघोष, असे दृश्य सर्वत्र पाहायला मिळत आहे. सध्याच्या या रोषणाईमुळे संपूर्ण गड परिसर ‘शिवमय’ झाला असून, इतिहास, श्रद्धा आणि संस्कृती यांचा सुंदर संगम अनुभवायला मिळत आहे.
विशेष म्हणजे पावनखिंड परिसरातूनही मोठ्या संख्येने शिवभक्त विशाळगडाकडे येत असून, शिवज्योत नेण्याची परंपरा मोठ्या श्रद्धेने पाळली जात आहे. संपूर्ण परिसरात शिवभक्तीचे वातावरण निर्माण करत आहे.
शिवाजी कला क्रीडा व सांस्कृतिक मंडळाचे बंडू भोसले यांनी भावना व्यक्त करताना सांगितले की, “विशाळगड हा स्वराज्याच्या बलिदानाचा आणि पराक्रमाचा साक्षीदार आहे. या पवित्र गडावर शिवजयंती साजरी करणे हे आमचे भाग्य आहे. यंदाची ही रोषणाई महाराजांच्या चरणी मानाचा मुजरा आहे.” त्यांच्या या शब्दांतून गडाशी असलेली भावनिक नाळ आणि शिवभक्तीची तीव्रता स्पष्टपणे दिसून येते.
एकूणच शिवजयंतीच्या पूर्वसंध्येला विशाळगडावर झालेले हे रोषणाईचे दर्शन केवळ सौंदर्यपूर्ण दृश्य नसून, ते स्वराज्याच्या इतिहासाला, छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या विचारांना आणि मराठी अस्मितेला उजाळा देणारे प्रतीक ठरत आहे. इतिहास, श्रद्धा, संस्कृती आणि अभिमान यांचा संगम असलेला हा सोहळा प्रत्येक शिवभक्ताच्या मनात कायमचा ठसा उमटवणारा ठरत आहे.