why japanese bath night japanese bathing culture ofuro
पुढारी ऑनलाईन : जपानमध्ये रात्रीच्या वेळी आंघोळ करण्याची सवय बऱ्यापैकी सामान्य आहे. तिथे आंघोळ करणे म्हणजे केवळ शरीराची स्वच्छता करणे नाही, तर दिवसभराचा थकवा दूर करून आराम करण्याचा एक मार्गही मानला जातो. जपानी संस्कृतीमध्ये आधी शरीर व्यवस्थित स्वच्छ केले जाते आणि त्यानंतर गरम पाण्याने भरलेल्या टबमध्ये बसून काही वेळ आराम केला जातो.
जपानी लोक रात्री आंघोळ का करतात?
तुम्ही जपानला गेलात तर तिथली एक सवय तुम्हाला थोडी वेगळी वाटू शकते. जपानमधील अनेक लोक सकाळच्या तुलनेत संध्याकाळी किंवा रात्री आंघोळ करणे पसंत करतात. विशेष म्हणजे, जपानमध्ये आंघोळ करण्याकडे केवळ शरीर स्वच्छ करण्याचा एक मार्ग म्हणून पाहिले जात नाही, तर दिवसभराचा थकवा दूर करून मन आणि शरीराला आराम देण्याशीही त्याचा संबंध जोडला जातो.
जपानमधील आंघोळीची संस्कृती इतर देशांपेक्षा काहीशी वेगळी आहे. तिथे सामान्यतः आधी शरीर व्यवस्थित स्वच्छ केले जाते आणि त्यानंतर गरम पाण्याने भरलेल्या टबमध्ये बसून आराम केला जातो. ही पद्धत जपानी संस्कृतीतील ‘ओफुरो’ (Ofuro) या पारंपरिक स्नानपद्धतीशी संबंधित आहे.
दिवसभराचा थकवा दूर करण्यासाठी रात्रीची आंघोळ
जपानी लोक रात्री आंघोळ करण्यामागील प्रमुख कारणांपैकी एक म्हणजे दिवसभराचा थकवा दूर करणे. काम, अभ्यास किंवा बाहेर फिरल्यानंतर शरीरावर घाम, धूळ आणि घाण जमा होऊ शकते. अशावेळी रात्री आंघोळ केल्याने शरीर स्वच्छ होते आणि व्यक्तीला हलके व ताजेतवाने वाटू शकते.
गरम पाण्यात काही वेळ बसल्याने शरीराला आराम मिळू शकतो. त्यामुळे अनेक जपानी लोकांसाठी रात्रीची आंघोळ ही झोपण्यापूर्वीच्या रोजच्या दिनचर्येचा महत्त्वाचा भाग आहे.
टबमध्ये जाण्यापूर्वी शरीर स्वच्छ करण्याची पद्धत
जपानी आंघोळीच्या परंपरेतील एक विशेष गोष्ट म्हणजे बाथटबमध्ये जाण्यापूर्वी शरीर पूर्णपणे स्वच्छ केले जाते. म्हणजेच आधी साबण आणि पाण्याने शरीर धुतले जाते. त्यानंतर स्वच्छ शरीराने गरम पाण्याने भरलेल्या टबमध्ये बसले जाते.
ही पद्धत महत्त्वाची आहे कारण बाथटबमधील पाणी सामान्यतः शरीर धुण्यासाठी नव्हे, तर आराम करण्यासाठी वापरले जाते. त्यामुळे जपानमधील घरांमध्ये बाथरूमची रचना भारतीय किंवा पाश्चात्त्य देशांमधील बाथरूमपेक्षा काही वेळा वेगळी दिसते. शरीर धुण्याची आणि टबमध्ये बसून आराम करण्याची जागा स्वतंत्र असू शकते.
गरम पाण्यामुळे मिळतो आराम
रात्री गरम पाण्याने आंघोळ करण्यामागील आणखी एक कारण म्हणजे शरीराला मिळणारा आराम. गरम पाणी शरीराला उब देते आणि स्नायूंना आराम मिळण्यास मदत होऊ शकते.
दिवसभर काम केल्यानंतर गरम पाण्यात काही वेळ घालवणे मन आणि शरीरासाठी सुखद अनुभव ठरू शकते. त्यामुळे काही लोक रात्रीची आंघोळ ही केवळ स्वच्छतेची सवय न मानता स्वतःसाठी ‘रिलॅक्सेशन टाइम’ मानतात.
मात्र, याचा अर्थ असा नाही की प्रत्येक जपानी व्यक्ती दररोज रात्रीच आंघोळ करते. व्यक्तीच्या वय, कुटुंब, काम आणि जीवनशैलीनुसार आंघोळीच्या सवयी वेगवेगळ्या असू शकतात.
रात्रीच्या आंघोळीचा झोपेशीही संबंध
रात्री आंघोळ करण्याचा संबंध झोपेच्या तयारीशीही जोडला जातो. गरम पाण्यात आंघोळ केल्यानंतर शरीर हळूहळू सामान्य तापमानाकडे येते. त्यामुळे काही लोकांना अधिक आरामदायी वाटू शकते आणि झोप येण्यास मदत होऊ शकते.
याच कारणामुळे जपानमधील अनेक लोक झोपण्याच्या काही वेळ आधी गरम पाण्याने आंघोळ करणे पसंत करतात. मात्र, चांगल्या झोपेसाठी केवळ आंघोळ करणे पुरेसे नाही. दिवसभरातील हालचाली, ताणतणाव, खोलीचे तापमान आणि झोपण्याची वेळ यांचाही झोपेवर परिणाम होतो.
जपानी संस्कृतीत स्वच्छतेला विशेष महत्त्व
जपानमध्ये स्वच्छतेला मोठे महत्त्व दिले जाते. घरात प्रवेश करण्यापूर्वी चप्पल किंवा बूट काढणे, सार्वजनिक ठिकाणे स्वच्छ ठेवणे आणि वैयक्तिक स्वच्छतेची काळजी घेणे या तिथल्या सामान्य सांस्कृतिक सवयी आहेत.
आंघोळीची परंपराही याच विचारसरणीचा एक भाग आहे. विशेषतः सार्वजनिक स्नानगृहांमध्ये किंवा गरम पाण्याच्या टबमध्ये जाण्यापूर्वी शरीर व्यवस्थित स्वच्छ करणे आवश्यक मानले जाते.
जपानमधील अनेक पारंपरिक स्नानगृहांमध्ये लोक आधी शरीर धुतात आणि त्यानंतर गरम पाण्यात काही वेळ बसतात. गरम पाण्यात बसणे हा केवळ आराम करण्याचा मार्ग नसून काही ठिकाणी सामाजिक अनुभवाचाही एक भाग मानला जातो.
सकाळी आंघोळ करण्यास जपानी लोक पूर्णपणे टाळतात का?
असे नाही. जपानमध्ये काही लोक सकाळीही आंघोळ करतात. विशेषतः सकाळी ताजेतवाने वाटावे किंवा त्यांची दिनचर्या तशी असेल, तर ते सकाळी आंघोळ करणे पसंत करतात.
मात्र, पारंपरिक पद्धतीने रात्री आंघोळ करण्याची सवय लोकप्रिय राहण्याचे कारण म्हणजे दिवसभराची घाण आणि थकवा दूर करून स्वच्छ शरीराने झोपायला जाणे.
म्हणजेच, अनेक जपानी लोकांसाठी रात्रीची आंघोळ म्हणजे केवळ ‘आंघोळ करणे’ नाही, तर दिवस संपवण्याची एक संपूर्ण प्रक्रिया आहे—आधी शरीराची स्वच्छता, त्यानंतर गरम पाण्यात आराम आणि मग झोपेची तयारी. यामुळेच जपानमधील आंघोळीची ही परंपरा जगभरातील लोकांना विशेष आणि रंजक वाटते.