वॉशिंग्टन/दुबई/जेरुसलेम : इराणच्या खार्ग बेटांवरील लष्करी तळांवर अमेरिकेने जोरदार हवाई हल्ला केला. इराणने होर्मुझ सामुद्रधुनीमधील जहाजांवर हल्ले थांबवले नाहीत, तर अमेरिकन सैन्य इराणच्या खार्ग बेटांवरील तेल पायाभूत सुविधांवर हल्ला करेल असा इशारा अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी दिला. या इशाऱ्यामुळे आधीच पुरवठा विस्कळीत झालेल्या जागतिक तेल बाजारात आणखी अस्थिरता निर्माण होण्याची शक्यता आहे.
ट्रम्प यांनी शुक्रवारी सोशल मीडियावर लिहिले की, अमेरिकेने खार्ग बेटावरील लष्करी लक्ष्य ‘पूर्णपणे नष्ट’ केले आहेत. हे बेट इराणच्या जवळपास 90% तेल निर्यातीसाठी महत्त्वाचे केंद्र असून, ते होर्मुझ सामुद्रधुनीपासून सुमारे 300 मैल (500 किमी) अंतरावर आहे. अमेरिकेच्या हल्ल्यांनी खार्ग बेटावरील तेल पायाभूत सुविधांना लक्ष्य केले नाही. मात्र, ट्रम्प यांनी इशारा दिला की, जर इराण किंवा इतर कोणीही होर्मुझ सामुद्रधुनीतून जहाजांच्या सुरक्षित व मुक्त वाहतुकीत अडथळा आणला, तर अमेरिका हा निर्णय पुन्हा विचारात घेईल.
...तरच अस्तित्व वाचेल
ट्रम्प यांनी म्हटले की, इराण अमेरिकेच्या हल्ल्यांपासून स्वतःचे संरक्षण करू शकत नाही. त्यांनी आपल्या ट्रुथ सोशल या प्लॅटफॉर्मवर लिहिले, ‘इराणचे सैन्य आणि या दहशतवादी शासनाशी संबंधित सर्वांनी शस्त्रे खाली ठेवली, तरच त्यांच्या देशाचे उरलेले अस्तित्व वाचू शकते.’ मात्र, इराणने अमेरिकन-इस्रायली दबावासमोर झुकण्याची कोणतीही चिन्हे दाखवली नाहीत. इराणच्या सशस्त्र दलांनी इशारा दिला की, त्यांच्या तेल व ऊर्जा पायाभूत सुविधांवर हल्ला झाल्यास, अमेरिकेसोबत सहकार्य करणाऱ्या तेल कंपन्यांच्या प्रादेशिक प्रकल्पांवर प्रत्युत्तरात्मक हल्ले केले जातील.
खार्गमध्ये 15 स्फोट
इराणच्या निमसरकारी फार्स वृत्तसंस्थेनुसार, अमेरिकन हल्ल्यांदरम्यान खार्ग बेटावर 15 हून अधिक स्फोट ऐकू आले. हवाई संरक्षण यंत्रणा, नौदल तळ आणि विमानतळ सुविधांवर हल्ले झाले, पण तेल सुविधांचे नुकसान झाले नाही.
बाजारांचे लक्ष तेल पुरवठ्याकडे
जागतिक बाजार खार्ग बेटावरील पाईपलाईन, टर्मिनल आणि साठवण टाक्यांच्या जाळ्याला नुकसान झाले का यावर बारकाईने लक्ष ठेवून आहेत. अगदी छोट्या अडथळ्यामुळेही जागतिक तेल पुरवठ्यावर दबाव वाढू शकतो. ट्रम्प यांनी फॉक्स न्यूजला सांगितले की, अमेरिका इराणवर नवीन आणि मोठे हल्ले करू शकते.
अमेरिकेचे पाच ड्रोन पाडले
दरम्यान, इराणने शनिवारी दावा केला की, त्यांच्या हवाई क्षेत्रात पाच ड्रोन पाडण्यात आले, त्यामुळे युद्ध सुरू झाल्यापासून पाडलेल्या अमेरिकन व इस्रायली ड्रोनची संख्या 114 झाली आहे. शनिवारी बगदाद येथील अमेरिकन दूतावासावर क्षेपणास्त्र हल्ला झाला, ज्यामुळे इमारतीतून धूर निघताना दिसला, असे इराकी सुरक्षा अधिकाऱ्यांनी सांगितले. तसेच इराणच्या इस्लामिक रिव्होल्युशनरी गार्डस् कॉर्प्सने लेबनॉनमधील हेझबोल्लाहच्या मदतीने इस्रायलवर अतिरिक्त हल्ले केल्याचा दावा केला.
वाढते मानवी नुकसान
दोन आठवड्यांच्या युद्धात सुमारे 2,000 लोकांचा मृत्यू झाला असून, त्यातील बहुतेक इराणमध्ये आहेत. लेबनॉन आणि आखाती देशांमध्येही मोठे नुकसान झाले आहे, तर लाखो लोक विस्थापित झाले आहेत. पश्चिम इराकमध्ये कोसळलेल्या अमेरिकन इंधनपुरवठा विमानातील सर्व सहा कर्मचारी मृत्यूमुखी पडले. तसेच सौदी अरेबियातील अमेरिकन हवाई तळावर असलेल्या पाच टँकर विमानांचे नुकसान इराणी क्षेपणास्त्र हल्ल्यात झाले असल्याचे अहवालात म्हटले आहे.
होर्मुझ सामुद्रधुनीत तणाव
इराणच्या कारवायांमुळे जगातील सुमारे 20% इंधन पुरवठा जाणाऱ्या होर्मुझ सामुद्रधुनीमधील जहाजवाहतुकीवर धोका निर्माण झाला आहे. यावर उपाय म्हणून अमेरिकन नौदल लवकरच तेलवाहू जहाजांना संरक्षण देण्यास सुरुवात करेल, असे ट्रम्प यांनी सांगितले.