Russia Ukraine War Ukrainian POWs torture : २४ फेब्रुवारी २०२२ रोजी बलाढ्य रशियाने चिमुकल्या युक्रेनवर सर्व बाजूंनी लष्करी हल्ला चढवला आणि युद्धाचा भडका उडाला. या आक्रमणापुढे न झुकता युक्रेननेही अत्यंत चिवट लढा दिला. चार वर्षे उलटून गेली तरी हे युद्ध सुरूच आहे. या भीषण संघर्षात युक्रेनच्या शेकडो सैनिकांनी आपल्या प्राणाची आहुती दिली आहे. मात्र, युद्ध म्हणजे केवळ बंदुकीच्या गोळ्या अन् बॉम्बस्फोट नसतात, तर ती अमानुष अत्याचारांची एक काळोखी कहाणीही असते. याच युद्धाचे एक धक्कादायक आणि क्रूर वास्तव आता जगासमोर आले आहे. रशियाने युक्रेनच्या युद्धबंदी सैनिकांवर दहशत बसवण्यासाठी 'लैंगिक शोषणाचा' थेट शस्त्र म्हणून वापर केल्याचा गंभीर आरोप समोर आला आहे. रशियन सैन्याच्या तावडीतून सुटलेल्या युक्रेनियन सैनिकांनी त्यांनी सोसलेल्या त्या नरकयातनांची आपबीती आता जगासमोर मांडली आहे.
'द वॉल स्ट्रीट जर्नल'च्या (The Wall Street Journal) रिपोर्टनुसार, युक्रेनचा सैनिक सरही बॉयचूक (वय ३३) याने आपला अनुभव सांगताना सांगितले की, "युद्धभूमीवर जाताना मी पत्नीला सांगितले होते की, काहीही झाले तरी मी रशियन सैन्याच्या तावडीत जिवंत सापडणार नाही." दुर्दैवाने काही महिन्यांनंतर रशियन सैन्याने त्याला बंदी बनवले. त्यानंतर पुढील दोन वर्षांहून अधिक काळ रशियन रक्षकांनी त्याचा अमानुष छळ केला आणि त्याचे लैंगिक शोषण केले.
" मला बाटल्या आणि काठ्यांनी रेप करण्यात आले, माझ्या गुप्तांगावर सुरा ठेवला गेला. मला मानसिकदृष्ट्या पूर्णपणे तोडणे हाच त्यांचा हेतू होता," असा अमानुष अनुभव बॉयचूक याने उघड केला आहे. दोन वर्षांच्या त्या नरकयातनांनंतर त्याला आजही नीट चालता येत नाही. रशियन सैन्याच्या कैदेतून सुटलेल्या अनेक युक्रेनियन सैनिकांनी आणि नागरिकांनी अशाच प्रकारच्या विकृत छळाच्या कहाण्या मांडल्या आहेत. युक्रेनचे तपास अधिकारी, गुप्तचर संस्था आणि संयुक्त राष्ट्रांच्या (UN) तपासात या धक्कादायक वास्तवाची पुष्टी झाली आहे.
युद्धात नागरी लोकसंख्येवर नियंत्रण मिळवण्यासाठी आणि त्यांच्यात दहशत पसरवण्यासाठी दीर्घकाळापासून लैंगिक हिंसाचाराचा वापर केला जात आहे. अनेक संघर्षांमध्ये, महिला नागरिक हेच याचे मुख्य लक्ष्य असतात. २०२२ मध्ये मॉस्कोने सुरू केलेल्या पूर्ण-प्रमाणावरील आक्रमणाच्या सुरुवातीच्या काळात शहरे आणि गावांवर ताबा मिळवताना रशियन सैन्याने युक्रेनियन महिलांवर मोठ्या प्रमाणावर लैंगिक अत्याचार केले होते. परंतु, आता हे युद्ध लांबल्याने रशियन सैन्याच्या क्रूरतेचे मुख्य लक्ष्य युद्धभूमीवरून पकडलेले युक्रेनचे पुरुष सैनिक ठरत आहेत. संयुक्त राष्ट्रांच्या अहवालानुसार, लैंगिक हिंसाचाराच्या सुमारे ३१० नोंदवलेल्या घटनांपैकी २८० प्रकरणांमध्ये पीडित हे पुरुष सैनिक आहेत. यात सामूहिक बलात्कार, गुप्तांगांचे हाल करणे, विजेचे शॉक देणे आणि नग्न करून मिरवणूक काढणे यांसारख्या अत्यंत घृणास्पद प्रकारांचा समावेश आहे.
संयुक्त राष्ट्रे आणि 'द वॉल स्ट्रीट जर्नल'ने घेतलेल्या मुलाखतींनुसार, रशियन युद्धकैदी छावण्यांमध्ये लैंगिक छळाचा सामना केलेल्या इतर युक्रेनियन माजी कैद्यांनीही असेच अनुभव सांगितले आहेत. त्यांचे हे अनुभव युक्रेनचे सरकारी वकील, गुप्तचर यंत्रणा आणि संयुक्त राष्ट्रांच्या (UN) तपासकर्त्यांच्या निष्कर्षांशी जुळतात; या सर्वांनी चार वर्षांहून अधिक काळ चाललेल्या युद्धात सैनिक आणि नागरिक अशा माजी कैद्यांच्या विस्तृत मुलाखती घेतल्या आहेत. खेरसन शहरात राहणाऱ्या ओलेक्सी सिव्हाक (वय ४२) यांनी स्वातंत्र्यदिनी युक्रेनचा ध्वज फडकवला म्हणून त्यांना रशियन सैन्याने डांबले. रशियन रक्षकांनी एका जुन्या लष्करी फोनच्या तारा त्यांच्या गुप्तांगाला जोडल्या आणि विजेचे शॉक दिले. "आम्ही तुझा जो बायडेन (अमेरिकेचे तत्कालीन राष्ट्राध्यक्ष) यांच्याशी संपर्क करून देतो," असे म्हणत रशियन सैनिक त्यांची टवाळी करत असत. रशियन तुरुंगात या छळपद्धतीला 'कॉल टू पुतिन' म्हटले जाते.
युक्रेनच्या रशियाच्या ताब्यात असलेल्या भागांतील नागरिकही याचे बळी ठरले आहेत. युक्रेनियन न्यायालयाच्या कागदपत्रांनुसार, रशियाच्या रोस्तोव्ह प्रदेशातील एका छावणीत, रशियन नॅशनल गार्डचे वरिष्ठ अधिकारी अलेक्झांडर नौमेनको यांनी लष्करी कर्मचाऱ्यांना १७ नागरी कैद्यांवर लैंगिक अत्याचार करण्याचे आदेश दिले होते, असा आरोप युक्रेनच्या सरकारी वकिलांनी केला आहे.
युक्रेनच्या सरकारी वकिलांनी स्पष्ट केले की, "लैंगिक अत्याचार हे युद्धातील सर्वात स्वस्त आणि क्रूर शस्त्र आहे." रशियन अधिकाऱ्यांच्या मूक संमतीने आणि प्रोत्साहनानेच हा विकृत छळ सुरू असल्याचे पुराव्यावरून स्पष्ट होत आहे. युक्रेनमधील रशियाच्या ताब्यातील भागांमध्ये नागरिकांवर होणाऱ्या लैंगिक आणि इतर प्रकारच्या अत्याचारांची व्याप्ती अद्याप पूर्णपणे समजलेली नाही, असे तपासकर्त्यांनी नमूद केले आहे.
रशियन सैन्यात सैनिकांना लैंगिक अत्याचारांविरोधात स्पष्ट सूचना नसल्याने युक्रेनियन नागरिकांवर अमानुष अत्याचार होत असल्याचा दावा 'द वॉल स्ट्रीट जर्नल'च्या रिपोर्टमध्ये करण्यात आला आहे. ६३ वर्षीय हलिना तिशचेंको यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, एका रशियन सैनिकाने त्यांच्यावर घरात बलात्कार करून त्यांना कडाक्याच्या थंडीत रस्त्यावरून विवस्त्र फिरवले. वरिष्ठ अधिकाऱ्यांच्या मूक संमतीनेच हे अत्याचार सुरू असल्याचा संशय त्यांनी व्यक्त केला. दरम्यान, रशियन सैन्याच्या कैदेतून सुटलेले ४२ वर्षीय ओलेक्सी सिवक आता छळपीडित २०० पुरुषांसाठी 'सपोर्ट ग्रुप' चालवत आहेत. तळघरात सोसलेल्या अमानुष नरकयातनांची आपबीती जगासमोर मांडून ते इतर पीडितांना या मानसिक आघातातून सावरण्यास मदत करत आहेत.
रशियाने नेहमीप्रमाणे हे सर्व आरोप फेटाळून लावले असले, तरी संयुक्त राष्ट्रांच्या पथकाला व्यापलेल्या भागात जाण्यास बंदी घातली आहे. त्यामुळे युक्रेनच्या सैनिकांनी अनुभवलेल्या नरकयातना वस्तुनिष्ठ असल्याचे अप्रत्यक्षपणे स्पष्ट होत आहे.