पणजीः पुढारी वृत्तसेवा
राज्यातील फळबागांमध्ये शतकानुशतके जुनी आंब्याची झाडे आहेत, त्यांची बेसुमार वाढ होऊन फांद्या उंच पसरल्या आहेत, साहजिकच त्यांची काढणी अधिकाधिक कठीण आणि जोखमीची झाली आहे.
शेतकऱ्यांना अनेकदा शेंड्यावरील फळे काढण्यासाठी अडचणी येतात, तर जुन्या फांद्या वादळात कमकुवत होऊन तुटण्याची शक्यता असते. कृषी संचालनालयाने या महिन्यात जुन्या आणि जीर्ण आंब्याच्या बागांच्या व्यवस्थापनासाठी शेतकऱ्यांना प्रशिक्षण देण्याचा उपक्रम सुरू केल्यानंतर, गोव्यातील आंब्याच्या जुन्या बागांना पुनरुज्जीवित करण्यासाठी राज्यातील आंबा उत्पादक शास्त्रीय छाटणी आणि कॅनोपी व्यवस्थापन तंत्रांचा अवलंब करत आहेत.
मुसळधार वाऱ्यांमुळे आणि मान्सूनच्या पावसामुळे संपूर्ण झाडे कोसळण्याचा धोका असतो. नुकतेच फौंडा येथे झालेल्या प्रात्यक्षिक प्रशिक्षण सत्रांमध्ये सुमारे ३० आंबा उत्पादकांनी भाग घेतला आणि नंतर कोडर येथील एका शेतात प्रात्यक्षिक सादर केले. केली जात असलेली छाटणी पद्धत "कॅनॉपी" सारखी आहे.
सूर्यप्रकाश अधिक चांगल्या प्रकारे आत जाण्यासाठी झाडाचा मध्यभाग मोकळा केला जातो. यामागील उद्देश झाडाची उंची नियंत्रणात ठेवून, त्याला जास्तीत जास्त प्रकाश आणि हवेचा संचार मिळावा हा आहे. पारंपारिकपणे, आंब्याच्या बागा १०×१० मीटरच्या विस्तीर्ण अंतरावर लावल्या जात असत.
मात्र, नवीन उच्च घनता पद्धतींमुळे हे अंतर ५x५ मीटरपर्यंत कमी होत आहे. जर १०x१० मीटर अंतरावरील एका मोठ्या झाडापासून १०० किलो आंबा मिळत असेल, तर त्याच क्षेत्रातील दोन लहान व्यवस्थापित झाडांपासून मिळून १००-१२० किलो आंबा मिळू शकतो, असे सांगून कृषी उपसंचालक गुरुप्रसाद देसाई म्हणाले की, आंब्याच्या झाडांची छाटणी करणे हे एक तांत्रिक काम आहे. झाडाची साल न फुटता, गुळगुळीत काप मिळावा यासाठी शेतकऱ्यांना चेनसाँ किंवा धारदार हॅकसॉ वापरण्याचा सल्ला दिला जात आहे.