parenting tips 3 things you should never say to your child even in anger
पुढारी ऑनलाईन : रागाच्या भरात अनेकदा पालक आपल्या मुलांना अशा काही गोष्टी बोलून जातात, ज्यांचा त्यांच्या मनावर आणि विचारांवर खोलवर परिणाम होऊ शकतो. काही वेळा या शब्दांमुळे मुलांचा आत्मविश्वास कमी होऊ शकतो. एवढेच नाही, तर पालकांनी रागात बोललेले शब्द मुलांच्या आयुष्यभर लक्षात राहू शकतात. त्यामुळे मुलांशी बोलताना विशेष काळजी घेणे गरजेचे आहे.
मुलांचे संगोपन करताना प्रेमाबरोबरच संयम राखणेही अत्यंत महत्त्वाचे असते. अनेकदा दिवसभराचा थकवा, ताणतणाव किंवा मुलांनी केलेल्या एखाद्या चुकीमुळे पालकांना राग येतो. अशा वेळी ते विचार न करता मुलांना काही गोष्टी बोलून जातात. मात्र, या शब्दांचा मुलांच्या मनावर दीर्घकाळ परिणाम होऊ शकतो.
पालकांचा हेतू मुलांना दुखावण्याचा नसला, तरी त्यांच्या बोलण्यामुळे मुलांच्या भावना दुखावल्या जाऊ शकतात. त्यामुळे रागाच्या भरातही मुलांशी विचारपूर्वक बोलणे आवश्यक आहे. जाणून घेऊया अशा कोणत्या ३ गोष्टी आहेत, ज्या पालकांनी आपल्या मुलांना रागातही कधीच बोलू नयेत.
'तुझ्याकडून आयुष्यात काहीच होणार नाही'
मुलांकडून एखादी चूक झाली किंवा एखाद्या कामात त्यांना वारंवार अपयश आले, तर अनेकदा पालक रागाच्या भरात 'तुझ्याकडून आयुष्यात काहीच होणार नाही', असे बोलून जातात. मुलांना त्यांच्या चुकीची जाणीव करून देण्यासाठी पालक असे बोलत असले, तरी मुले हे शब्द खरे मानू शकतात. त्यामुळे आपण कोणत्याच कामासाठी योग्य नाही, अशी भावना त्यांच्या मनात निर्माण होऊ शकते.
अशा प्रकारच्या बोलण्यामुळे मुलांचा आत्मविश्वास कमी होऊ शकतो. तसेच पुन्हा प्रयत्न करण्याची त्यांची इच्छाही कमी होऊ शकते. त्यामुळे मुलांना अशा गोष्टी बोलणे टाळावे. त्याऐवजी त्यांना त्यांची चूक समजावून सांगावी आणि ती सुधारण्याची संधी द्यावी.
तुम्ही मुलांना असे सांगू शकता की, 'यावेळी तुझ्याकडून चूक झाली, पण पुढच्या वेळी तू नक्कीच चांगले करू शकतोस.' अशा सकारात्मक शब्दांमुळे मुलांना आपली चूक सुधारण्याची आणि पुन्हा प्रयत्न करण्याची हिंमत मिळते.
'तू माझा मुलगा किंवा मुलगी नसतास तर बरं झालं असतं'
पालकांना कितीही राग आला, तरी त्यांनी आपल्या मुलांना 'तू माझा मुलगा किंवा मुलगी नसतास तर बरं झालं असतं', असे कधीही बोलू नये. रागाच्या भरात उच्चारलेले हे शब्द मुलांच्या मनाला खूप वेदना देऊ शकतात.
मुलांसाठी आई-वडील हे प्रेम, विश्वास आणि सुरक्षिततेचा सर्वात मोठा आधार असतात. मात्र, जेव्हा तेच पालक मुलांच्या अस्तित्वाबद्दल अशा प्रकारचे शब्द वापरतात, तेव्हा मुलांच्या मनाला मोठा धक्का बसू शकतो.
पालक काही वेळाने शांत होऊन आपण काय बोललो हे विसरूनही जातील. मात्र, मुलांच्या मनात ते शब्द दीर्घकाळ घर करून राहू शकतात. त्यामुळे मुलांनी कितीही मोठी चूक केली, तरी त्यांच्या जन्माबद्दल किंवा अस्तित्वाबद्दल नकारात्मक बोलणे टाळावे.
'माझा तुझ्यावर अजिबात विश्वास नाही'
मुलांसाठी आई-वडिलांचा विश्वास अत्यंत महत्त्वाचा असतो. मुलांकडून एखादी चूक झाल्यानंतर रागाच्या भरात 'माझा तुझ्यावर अजिबात विश्वास नाही', असे म्हटल्यास त्यांच्या मनात गैरसमज निर्माण होऊ शकतो.
आई-वडिलांचा आपल्यावर विश्वासच नाही, असे मुलांना वाटू लागते. आपण कितीही प्रयत्न केले, तरी पालक आपल्यावर विश्वास ठेवणार नाहीत, अशी भावना त्यांच्या मनात निर्माण होऊ शकते. त्यामुळे मुले आपल्या मनातील गोष्टी, अडचणी किंवा समस्या पालकांना सांगण्यास संकोच करू शकतात.
मुलांनी एखादी चूक केली असेल, तर त्यांच्या संपूर्ण व्यक्तिमत्त्वावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करण्याऐवजी त्यांच्या चुकीच्या वागणुकीबद्दल चर्चा करावी.
तुम्ही मुलांना असे सांगू शकता की, 'यावेळी तुझ्या वागण्यामुळे माझा विश्वास कमी झाला आहे. मात्र, तू जबाबदारीने वागून तो विश्वास पुन्हा मिळवू शकतोस.' यामुळे मुलांना आपली चूक सुधारण्याची संधी मिळते. तसेच विश्वासाचे महत्त्वही समजते.
पालकांनी मुलांना शिस्त लावताना कठोर शब्द वापरण्यापेक्षा प्रेमाने आणि संयमाने समजावून सांगणे अधिक फायदेशीर ठरू शकते. पालकांचे सकारात्मक शब्द मुलांचा आत्मविश्वास वाढवण्यास आणि पालक-मुलांमधील नाते अधिक दृढ करण्यास मदत करतात.