micro breaks benefits gen z work culture short breaks office
पुढारी ऑनलाईन : जनरेशन Z (Gen Z) च्या वर्क कल्चरमुळे कामाच्या ठिकाणी अनेक नवीन नियम तयार होत आहेत. पूर्वीच्या पिढीतील लोक काम करताना ब्रेक घेण्यास कचरायचे. त्यांना वाटायचे की, ब्रेक घेतल्यामुळे बॉस त्यांच्या कामावर शंका घेतील. मात्र, Gen Z ब्रेक घेण्यास अजिबात कचरत नाही. उलट, कामाच्या दरम्यान त्यांची सक्रियता कायम राहावी, यासाठी ते छोटे-छोटे ब्रेक घेत असतात.
आजकाल ऑफिसमध्ये सतत काम करणे, तासन्तास स्क्रीनकडे पाहणे आणि वेळेत काम पूर्ण करण्याचा दबाव असणे या गोष्टी सामान्य झाल्या आहेत. अशा परिस्थितीत कामाच्या दरम्यान काही मिनिटे आराम मिळाला, तर बरे वाटते. याच गरजेशी संबंधित एक पद्धत म्हणजे ‘मायक्रो ब्रेक्स’. याचा अर्थ कामाच्या दरम्यान थोडा वेळ ब्रेक घेणे, जेणेकरून काही काळ कामापासून लक्ष हटवून स्वतःला आराम देता येईल.
मायक्रो ब्रेक्स म्हणजे काय?
मायक्रो ब्रेक्स म्हणजे कामाच्या दरम्यान १० मिनिटे किंवा त्यापेक्षा कमी वेळासाठी घेतलेला छोटा ब्रेक. यासाठी ना मोठ्या सुट्टीची गरज असते, ना ऑफिसच्या बाहेर जाण्याची. आपल्या जागेवरून उठून थोडे चालणे, पाणी पिणे, हलके स्ट्रेचिंग करणे किंवा काही वेळ स्क्रीनवरून नजर हटवून दूर पाहणे, हे त्याचे सोपे मार्ग आहेत.
सतत काम करत राहिल्यामुळे शारीरिक आणि मानसिक थकवा जाणवू शकतो. अशा वेळी काही काळासाठी काम थांबवणे, रोजच्या कामाच्या दरम्यान दिलासा देऊ शकते. मात्र, प्रत्येक व्यक्तीला ब्रेकची गरज आणि त्यातून मिळणारा फायदा वेगवेगळा असू शकतो.
संशोधनातूनही समोर आले मायक्रो ब्रेक्सचे फायदे
२०२२ मध्ये PLOS ONE या जर्नलमध्ये मायक्रो ब्रेक्सबाबत एक संशोधन प्रकाशित झाले होते. या संशोधनाचे नाव ‘Give Me a Break!’: ‘A Systematic Review and Meta-Analysis on the Efficacy of Micro-Breaks for Increasing Well-Being and Performance’ असे होते. संशोधकांनी १९ अभ्यासांची तपासणी केली. यामध्ये २,३३५ लोकांचा समावेश होता आणि २२ वेगवेगळ्या अभ्यासांचे निष्कर्ष तपासण्यात आले.
संशोधनात असे आढळून आले की, छोटे ब्रेक घेतल्यामुळे थकवा कमी होण्यास आणि अधिक सक्रिय वाटण्यास मदत होऊ शकते. मात्र, सर्व प्रकारच्या कामांमध्ये कामाची सक्रियता सुधारते, याचे ठोस पुरावे मिळाले नाहीत. संशोधकांना असेही आढळले की, मानसिकदृष्ट्या कमी मेहनत घ्यावी लागणाऱ्या कामांमध्ये सक्रियतेशी संबंधित काही फायदे दिसून आले.
म्हणजेच, छोटे ब्रेक घेतल्यामुळे तुम्हाला अधिक चांगले वाटू शकते; परंतु त्यामुळे कामाचा वेग किंवा कामाचे परिणाम सुधारतीलच, असे आवश्यक नाही.
ऑफिसमध्ये मायक्रो ब्रेक्स कसे घ्यावेत?
मायक्रो ब्रेक घेण्यासाठी तुम्ही कामाच्या दरम्यान काही मिनिटे काढू शकता. या काळात आपल्या जागेवरून उठून थोडे चालावे, पाणी प्यावे किंवा हलके स्ट्रेचिंग करावे. तुम्ही सतत लॅपटॉपवर काम करत असाल, तर मधूनमधून स्क्रीनवरून नजर हटवून दूर पाहू शकता.
ब्रेकच्या दरम्यान मोबाईलवर रील्स पाहण्याऐवजी स्क्रीनपासून थोडे दूर राहणे हा देखील एक चांगला पर्याय ठरू शकतो. यामुळे तुम्हाला कामापासून वेगळा काही वेळ मिळू शकतो. मात्र, प्रत्येक व्यक्तीने किती वेळाने किंवा किती वेळासाठी ब्रेक घ्यावा, हे संशोधन निश्चित करत नाही.
एकंदरीत, मायक्रो ब्रेक्स म्हणजे काम टाळण्याचा मार्ग नसून कामाच्या दरम्यान थोडा आराम घेण्याची सवय आहे. काही मिनिटांचा ब्रेक थकवा कमी करण्यास आणि ऊर्जा जाणवण्यास मदत करू शकतो. मात्र, याला काम करण्याची क्षमता वाढवण्याचा खात्रीशीर मार्ग मानण्याऐवजी कामाच्या दरम्यान आराम मिळवण्याचा एक सोपा पर्याय म्हणून पाहणे अधिक योग्य ठरेल.