How much cooking oil should you eat daily or monthly limit good heart health doctor advice
पुढारी ऑनलाईन : How Much Cooking Oil Per Day : बदलत्या जीवनशैलीसोबत हार्ट अटॅकचा धोका वाढत चालला आहे. यामागे आपल्या चुकीच्या आहारपद्धतीचाही मोठा वाटा असू शकतो. त्यामुळे हृदयाचे आरोग्य चांगले ठेवण्यासाठी महिन्याला किती तेल वापरावे, हे जाणून घेणे महत्त्वाचे आहे.
भारतीय खाद्यपदार्थ त्यांच्या चवीसाठी जगभरात प्रसिद्ध आहेत. मसाल्यांप्रमाणेच तेलाचाही जेवणाची चव वाढवण्यात महत्त्वाचा वाटा असतो. भाजीला फोडणी देण्यापासून पराठे भाजण्यापर्यंत आणि भजी तळण्यापर्यंत प्रत्येक स्वयंपाकघरात तेलाचा वापर केला जातो.
मात्र, चव वाढवणारे हेच तेल गरजेपेक्षा जास्त प्रमाणात वापरले तर हृदयाच्या आरोग्यासाठी धोकादायक ठरू शकते. त्यामुळे कोणते तेल वापरता, यासोबतच किती प्रमाणात तेल वापरता, हे समजून घेणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे.
दिवसभरात किती तेल खावे?
फरीदाबाद येथील हॉस्पिटल्सचे प्रोग्राम क्लिनिकल डायरेक्टर (कार्डिओलॉजी) डॉ. गजिंदर कुमार गोयल यांच्या मते, एका निरोगी व्यक्तीने दिवसभरात साधारण १५ ते २० मिलीलीटर म्हणजेच ३ ते ४ चमचे तेलापेक्षा जास्त तेल घेऊ नये. या हिशोबानुसार एका व्यक्तीसाठी महिन्याला साधारण ५०० ते ६०० मिलीलीटर तेल पुरेसे मानले जाते.
म्हणजेच घरात ४ सदस्य असतील, तर महिन्याला साधारण २ ते २.४ लिटर तेल पुरेसे ठरू शकते. मात्र, अनेक भारतीय कुटुंबांमध्ये ५ सदस्यांसाठी महिन्याला साधारण ५ ते १० किलो तेल वापरले जाते. हे प्रमाण गरजेपेक्षा खूप जास्त असू शकते.
हृदयासाठी कोणते तेल चांगले?
बाजारात मोहरीचे तेल, सूर्यफूल तेल, सोयाबीन तेल, नारळाचे तेल आणि ऑलिव्ह ऑईल असे अनेक पर्याय उपलब्ध आहेत. तज्ज्ञांच्या मते, मोहरीचे तेल, सूर्यफूल तेल आणि ऑलिव्ह ऑईल हे तुलनेने चांगले पर्याय मानले जातात. यामध्ये असलेले काही हेल्दी फॅट्स हृदयाच्या आरोग्यासाठी फायदेशीर ठरू शकतात.
मोहरीच्या तेलाला का दिली जाते पसंती?
डॉ. गोयल यांच्या मते, कच्ची घाणीचे किंवा लाकडी घाणीतून काढलेले मोहरीचे तेल भारतीय स्वयंपाकासाठी चांगला पर्याय मानला जातो.
मोहरीच्या तेलाचा स्मोक पॉइंट तुलनेने जास्त असल्याने अधिक तापमानावर स्वयंपाक करतानाही ते लवकर खराब होत नाही आणि त्यातील पोषक घटक मोठ्या प्रमाणात टिकून राहू शकतात.
दुसरीकडे, ऑलिव्ह ऑईल कमी आचेवर स्वयंपाक करण्यासाठी किंवा सॅलडसाठी वापरणे अधिक योग्य मानले जाते. त्याचा डीप फ्रायिंगसाठी वापर टाळावा.
रिफाइंड तेलाचा जास्त वापर का टाळावा?
तज्ज्ञांच्या मते, अनेक रिफाइंड तेलांवर उच्च तापमान आणि रासायनिक प्रक्रिया केली जाते. या प्रक्रियेमुळे काही अवांछित घटक तयार होऊ शकतात, जे दीर्घकाळ शरीरासाठी नुकसानकारक ठरू शकतात.
रिफाइंड तेलाचे सातत्याने आणि जास्त प्रमाणात सेवन केल्यास खराब कोलेस्ट्रॉल वाढण्यासोबतच हृदयाशी संबंधित आजारांचा धोका वाढू शकतो.
जास्त तेल खाल्ल्याने काय नुकसान होऊ शकते?
कधीतरी तळलेले पदार्थ खाल्ल्याने लगेच नुकसान होत नाही. मात्र, दररोज डीप फ्राय केलेले पदार्थ खाल्ल्यास शरीरात अतिरिक्त चरबी जमा होऊ शकते. यामुळे पुढील समस्या निर्माण होण्याचा धोका वाढू शकतो:
लठ्ठपणा
मधुमेह
शरीरातील सूज
उच्च कोलेस्ट्रॉल
हार्ट अटॅक
स्ट्रोक
एका दिवसात, आठवड्यात आणि महिन्यात किती तेल पुरेसे?
दररोज: १५–२० मिलीलीटर (सुमारे ३–४ चमचे)
आठवड्याला: १०५–१४० मिलीलीटर
महिन्याला: ५००–६०० मिलीलीटर
तज्ज्ञांच्या मते, योग्य तेलाची निवड करण्यासोबतच ते किती प्रमाणात वापरले जाते, यावर नियंत्रण ठेवणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे.
हार्टच्या रुग्णांनी कोणती काळजी घ्यावी?
ज्या व्यक्तींना आधीपासून हृदयाशी संबंधित आजार आहेत, त्यांनी तेलाच्या प्रमाणावर अधिक लक्ष देणे गरजेचे आहे. डॉ. गोयल यांच्या मते, अशा व्यक्तींनी संपूर्ण महिन्यात ७५० मिलीलीटरपेक्षा जास्त तेलाचे सेवन करू नये.
चव आणि पोषण यांचा समतोल राखण्यासाठी ८० टक्के मोहरीचे तेल आणि २० टक्के तूप किंवा लोणी यांचे मिश्रण मर्यादित प्रमाणात वापरता येऊ शकते.
महत्त्वाचे : तेलाचे योग्य प्रमाण व्यक्तीचे वय, आरोग्य, आहार, शारीरिक हालचाल आणि डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार बदलू शकते. हृदयविकार असलेल्या व्यक्तींनी आहारातील तेलाचे प्रमाण डॉक्टर किंवा आहारतज्ज्ञांच्या सल्ल्याने ठरवावे.