Diwali 2026: Why is it essential to worship Goddess Lakshmi and Lord Ganesha together during Diwali? Learn about the religious beliefs
पुढारी ऑनलाईन : Diwali 2026 : दिवाळीत देवी लक्ष्मीसोबत भगवान गणेशाची पूजा करण्याची परंपरा शतकानुशतके चालत आली आहे. पण तुम्हाला माहीत आहे का, या दोघांची एकत्र पूजा का केली जाते? चला तर जाणून घेऊया लक्ष्मी-गणेशाच्या एकत्र पूजेचे महत्त्व आणि त्यामागील कारण.
दिवाळी हा हिंदू धर्मातील सर्वात प्रमुख सणांपैकी एक आहे. दरवर्षी हा सण कार्तिक महिन्यातील अमावस्येला साजरा केला जातो. वर्ष २०२६ मध्ये दिवाळी ८ नोव्हेंबर, रविवार रोजी साजरी केली जाणार आहे. या दिवशी लोक घरांमध्ये आणि दुकानांमध्ये दिवे लावून सुख-समृद्धीची कामना करतात.
दिवाळीत देवी लक्ष्मीसोबत भगवान गणेशाची पूजा करण्याचीही परंपरा आहे. पण तुम्ही कधी विचार केला आहे का की, धन आणि वैभवाची देवी असलेल्या लक्ष्मी मातेसोबत भगवान गणेशाची पूजा का केली जाते? वास्तविक, यामागे धार्मिक मान्यता आणि एक पौराणिक कथा जोडलेली आहे. चला जाणून घेऊया लक्ष्मी-गणेशाच्या एकत्र पूजेचे महत्त्व आणि त्यामागील खास कारण.
दिवाळीत लक्ष्मी मातेसोबत गणेशाची पूजा का केली जाते?
हिंदू धर्मात देवी लक्ष्मीला धन, वैभव आणि समृद्धीची देवी मानले जाते, तर भगवान गणेश हे बुद्धी, विवेक आणि शुभ कार्यांचे आराध्य दैवत मानले जातात. जीवनात धन कमावणे जितके महत्त्वाचे आहे, तितकेच ते योग्य पद्धतीने खर्च करणे आणि जपून ठेवणेही महत्त्वाचे आहे. यासाठी चांगली समज आणि योग्य निर्णय घेण्याची क्षमता असणे आवश्यक आहे.
धार्मिक मान्यतेनुसार, केवळ धन असल्याने जीवनात सुख-समृद्धी येत नाही, तर त्याचा योग्य वापर करण्यासाठी बुद्धी आणि विवेक असणेही गरजेचे आहे. त्यामुळेच दिवाळीत देवी लक्ष्मीसोबत भगवान गणेशाची पूजा केली जाते. या दिवशी भक्त देवी लक्ष्मीकडे धन-समृद्धीचा, तर गणेशजींकडे बुद्धी-विवेकाचा आशीर्वाद मागतात. अशा प्रकारे लक्ष्मी-गणेशाची एकत्र पूजा ही धनासोबतच सद्बुद्धीचे महत्त्वही अधोरेखित करते.
देवी लक्ष्मी आणि गणेशजींशी संबंधित पौराणिक कथा
पौराणिक कथेनुसार, एकदा देवी लक्ष्मीला आपल्या धन आणि वैभवाचा अभिमान झाला होता. तेव्हा भगवान विष्णूंनी त्यांना समजावून सांगितले की, संपूर्ण जगातील प्रत्येकाला त्यांची कृपा हवी असली, तरी मातृत्वाशिवाय त्यांचे जीवन अपूर्ण आहे.
भगवान विष्णूंचे हे बोलणे ऐकून देवी लक्ष्मी उदास झाल्या. लक्ष्मी मातेला दुःखी पाहून माता पार्वती यांनी आपले पुत्र भगवान गणेश यांना त्यांच्या मांडीवर बसवले. त्यामुळे लक्ष्मी माता अतिशय प्रसन्न झाल्या आणि त्यांनी गणेशजींना आपला पुत्र म्हणून स्वीकारले.
असे म्हटले जाते की, त्यानंतर देवी लक्ष्मी यांनी वरदान दिले की, जो कोणी भक्त त्यांची पूजा करेल, त्याला भगवान गणेशाची आराधनाही अवश्य करावी लागेल. असे केल्यानेच भक्ताला दोघांचाही आशीर्वाद प्राप्त होईल.
रिद्धी-सिद्धी आणि शुभ-लाभ यांचे महत्त्व
रिद्धी आणि सिद्धी यांना भगवान गणेश यांच्या पत्नी मानले जाते. रिद्धी या समृद्धी आणि संपन्नतेचे प्रतीक आहेत, तर सिद्धी या यश आणि उपलब्धींशी संबंधित मानल्या जातात. अशी श्रद्धा आहे की, भगवान गणेशाची पूजा केल्याने भक्तांना रिद्धी-सिद्धीचाही आशीर्वाद मिळतो.
त्याचप्रमाणे शुभ आणि लाभ यांना रिद्धी-सिद्धी यांचे पुत्र मानले जाते. शुभ म्हणजे मंगल आणि कल्याण, तर लाभ म्हणजे फायदा, प्रगती आणि उन्नती.
याच कारणामुळे दिवाळीच्या निमित्ताने अनेक लोक आपल्या घरांच्या, दुकानांच्या आणि पूजास्थळांच्या प्रवेशद्वारावर 'शुभ-लाभ' असे लिहितात. धार्मिक मान्यतेनुसार, असे केल्याने घरात सुख-समृद्धी टिकून राहते.