अनेक क्रेडिट कार्ड वापरकर्त्यांचा असा समज असतो की, केवळ वेळेवर बिल भरल्याने पतमानांकन (क्रेडिट स्कोअर) उत्तम राहते. मात्र, ताज्या आकडेवारीनुसार आणि तज्ज्ञांच्या मते, तुमच्या क्रेडिट कार्डच्या मर्यादेचा (लिमिट) किती वापर करता, यावरही तुमचा आर्थिक दर्जा ठरतो.
जर तुम्ही तुमच्या क्रेडिट कार्डच्या मर्यादेचा वारंवार 80 ते 90 टक्के वापर करत असाल, तर तुम्ही कर्जाच्या पैशांवर अतिप्रमाणात अवलंबून आहात, असा निष्कर्ष बँका काढतात. तुमच्या कार्डची एकूण मर्यादा जर 1 लाख रुपये असेल आणि तुम्ही त्यातील 30 ते 40 हजार रुपयांपेक्षा जास्त खर्च करत असाल, तर तुमचा ‘युटिलायझेशन रेशो’ वाढतो. तज्ज्ञांच्या मते, हा रेशो 30 टक्क्यांच्या खाली राखणे हिताचे असते. एकदा का हा आकडा 40 टक्क्यांच्या पुढे गेला की, त्याचा थेट नकारात्मक परिणाम तुमच्या क्रेडिट स्कोअरवर होऊ लागतो.
बँका तुमच्या व्यवहारांची माहिती एका ठराविक तारखेला (स्टेटमेंट डेट) क्रेडिट ब्युरोला पाठवतात. जर त्या तारखेला तुमच्या कार्डचा वापर मर्यादेपेक्षा जास्त दिसत असेल, तर तुम्ही बिल नंतर वेळेवर भरले तरीही ब्युरोच्या रेकॉर्डमध्ये तुमचा वापर ‘जास्त’ म्हणून नोंदवला जातो. यामुळे तुमची आर्थिक शिस्त बिघडल्याचे चित्र निर्माण होते.
वापरावर नियंत्रण : तुमचा एकूण वापर मर्यादेच्या 30 टक्क्यांपेक्षा कमी ठेवण्याचा प्रयत्न करा.
मुदतीपूर्वी भरणा : जर तुम्हाला मोठा खर्च करावा लागलाच, तर स्टेटमेंट तयार होण्यापूर्वी काही रकमेचा भरणा करा, जेणेकरून ब्युरोला जाणारा आकडा कमी असेल.
मर्यादा वाढवून घेणे : बँकेला विनंती करून कार्डची मर्यादा वाढवून घ्या, ज्यामुळे तुमचा खर्चाचा आकडा स्थिर राहून वापराचे प्रमाण (टक्केवारी) कमी दिसेल.
थोडक्यात सांगायचे तर, केवळ बिल भरणे पुरेसे नाही, तर खर्चाचे नियोजन आणि संयम हेच खर्या अर्थाने तुमचा क्रेडिट स्कोअर सुरक्षित ठेवू शकतात.