सुभाष वैद्य
पब्लिक प्रॉव्हिडंट फंड अर्थात पीपीएफची १५ वर्षांची मुदत पूर्ण झाली की अनेकजण संपूर्ण रक्कम काढून खाते बंद करतात. मात्र, तातडीची पैशांची गरज नसेल, तर खाते बंद करणे हा एकमेव पर्याय नाही. मुदतपूर्तीनंतरही पीपीएफ पुढे सुरू ठेवता येते आणि त्यावर त्या वेळी सरकारने घोषित केलेल्या व्याजदरानुसार व्याज मिळत राहते. सध्या पीपीएफचा व्याजदर ७.१ टक्के आहे. त्यामुळे मुदतपूर्तीनंतर उपलब्ध असलेले ३ पर्याय समजून घेऊनच निर्णय घेणे योग्य ठरते.
संपूर्ण रक्कम काढून खाते बंद करणे
मुलांचे शिक्षण, विवाह, घरखरेदी किंवा इतर मोठ्या आर्थिक गरजेसाठी पैसे आवश्यक असतील, तर १५ वर्षांची मुदत पूर्ण झाल्यानंतर संपूर्ण रक्कम व्याजासह काढता येते. पीपीएफमधील पात्र गुंतवणूक, मिळणारे व्याज आणि मुदतपूर्तीची रक्कम विद्यमान नियमांनुसार करमुक्त असते. त्यामुळे दीर्घकालीन बचतीचे उद्दिष्ट पूर्ण झाले असल्यास हा पर्याय वापरता येतो.
नवीन पैसे न भरता खाते सुरू ठेवणे
मुदतपूर्तीनंतर तातडीने पैसे नको आहेत, पण पुढे नवीन रक्कमही जमा करायची नाही, अशांसाठी हा पर्याय उपयोगी आहे. खात्यातील जमा रकमेवर लागू असलेल्या पीपीएफ व्याजदराने व्याज मिळत राहते. अशा खात्यातून नियमांनुसार पैसे काढण्याची सुविधाही मिळते. त्यामुळे नवीन पैसा लॉक न करता जुन्या निधीवर व्याज मिळवता येते.
नवीन योगदानासह ५ वर्षांनी मुदत वाढवणे
दीर्घकाळ बचत सुरू ठेवायची असल्यास पीपीएफ खाते ५-५ वर्षांच्या टप्प्यांत वाढवता येते. या कालावधीत वर्षाला कमाल १.५ लाख रुपये जमा करता येतात. जुन्या करप्रणालीत पात्र असल्यास कलम ८०सी अंतर्गत करसवलतीचाही लाभ मिळू शकतो.
योगदानासह मुदतवाढ हवी असल्यास ठरावीक कालावधीत आवश्यक अर्ज करणे महत्त्वाचे आहे. मुदतपूर्तीनंतर खाते नवीन योगदान न देता तसेच ठेवले आणि निर्धारित वेळेत योगदानासह विस्ताराचा पर्याय निवडला नाही, तर नंतर त्याच विस्तार कालावधीत नवीन योगदान सुरू करण्यावर मर्यादा येऊ शकते.
कोणता पर्याय अधिक फायदेशीर?
याचे एकच उत्तर सर्वांसाठी लागू होत नाही. मोठा खर्च समोर असेल तर रक्कम काढणे योग्य ठरू शकते. सुरक्षित, करसुलभ दीर्घकालीन बचत सुरू ठेवायची असल्यास ५ वर्षांची मुदतवाढ उपयोगी ठरू शकते. तर नवीन गुंतवणूक न करता विद्यमान निधी वाढू द्यायचा असल्यास योगदानाशिवाय खाते सुरू ठेवण्याचा पर्याय उपलब्ध आहे.
निर्णय घेताना पीपीएफबरोबर ईपीएफ, एनपीएस, म्युच्युअल फंड, आपत्कालीन निधी आणि पुढील आर्थिक उद्दिष्टे यांचा एकत्रित विचार करणे अधिक योग्य ठरते.