आशिष जोशी
घसरत्या बाजारात पहिल्यांदाच म्युच्युअल फंडांच्या माध्यमातून प्रवेश करणार्‍या गुंतवणूकदारांनी भीतीपोटी मागे न हटता काही मूलभूत नियमांचे काटेकोर पालन करणे आवश्यक आहे.
भांडवली बाजारात निर्देशांकांमध्ये मोठी पडझड सुरू असताना आणि विदेशी संस्थात्मक गुंतवणूकदारांकडून विक्रीचा सपाटा लावला जात असताना नवख्या गुंतवणूकदारांच्या मनात भीती आणि संभ्रमाचे वातावरण तयार होणे स्वाभाविक आहे. मात्र, अनुभवी विश्लेषकांच्या मते, बाजार जेव्हा सर्वकालीन उच्चांकावरून खाली येतो आणि कंपन्यांचे मूल्यांकन वाजवी पातळीवर पोहोचते, तेव्हाच दीर्घकालीन संपत्ती निर्मितीची खरी आणि मजबूत पायाभरणी करता येते.
पहिली आणि अत्यंत महत्त्वाची पायरी म्हणजे सुरुवातीलाच अवास्तव परताव्याच्या आशेने स्मॉल कॅप, मायक्रो कॅप किंवा विशिष्ट क्षेत्रांवर आधारित (सेक्टोरल व थीमॅटिक) फंड्समध्ये सर्व भांडवल ओतण्याचे टाळणे. नवीन गुंतवणूकदारांसाठी लार्ज कॅप, लार्ज अँड मिड कॅप अथवा फ्लेक्सी कॅप फंड हे सर्वात सुरक्षित प्रवेशद्वार मानले जातात. अशा फंडांमध्ये देशातील आघाडीच्या, आर्थिकदृष्ट्या भक्कम आणि बाजारातील वादळांना तोंड देण्याची क्षमता असणार्‍या नामांकित कंपन्यांचा समावेश असतो. त्यामुळे निर्देशांक कोसळत असतानाही हे फंड इतर योजनांच्या तुलनेत कमी पडतात. याशिवाय अतिशय कमी व्यवस्थापन खर्च असणार्‍या निफ्टी ५० किंवा सेन्सेक्स इंडेक्स फंडांचा पर्यायही नवशिक्यांसाठी अत्यंत उपयुक्त ठरतो.
दुसरा सुवर्ण नियम म्हणजे बाजाराचा तळ शोधण्याचा प्रयत्न न करता एकरकमी गुंतवणुकीऐवजी सिस्टिमॅटिक इन्व्हेस्टमेंट प्लॅन म्हणजेच एसआयपीचा मार्ग निवडणे. बाजार नेमका कोणत्या पातळीवर जाऊन थांबेल आणि तिथून कधी उसळी घेईल, याचा अचूक अंदाज जगातील कोणताही तज्ज्ञ लावू शकत नाही. अशा वेळी दरमहा ठरावीक तारखेला ठरावीक रक्कम गुंतवल्यास ‘रुपी कॉस्ट अव्हरेजिंग’चा थेट फायदा मिळतो. घसरलेल्या बाजारात त्याच रकमेत फंडाचे जास्त युनिट्स जमा होतात, ज्यामुळे जेव्हा बाजार पुन्हा वर चढतो, तेव्हा एकूण नफ्यात प्रचंड वेगाने वाढ होते.
शेवटचा नियम म्हणजे पैशांच्या गरजेचा कालावधी स्पष्ट असणे. जर आपल्याला पुढील २ ते ३ वर्षांत घराचे डागडुजी, लग्नकार्य किंवा शिक्षणासाठी पैसे लागणार असतील, तर ती रक्कम चुकूनही समभाग बाजारात किंवा इक्विटी फंडात गुंतवू नये. अल्प मुदतीची उद्दिष्टे केवळ बँक मुदत ठेवी किंवा लिक्विड फंडातच सुरक्षित ठेवावीत. किमान ५ ते ७ वर्षांचा संयम बाळगण्याची तयारी ठेवूनच इक्विटी म्युच्युअल फंडात उतरावे, जेणेकरून बाजारातील घसरणीचा फायदा खर्‍या अर्थाने घेता येईल.