Gold Silver Price Crash: धनत्रयोदशी आणि दिवाळीचा सण अवघ्या काही दिवसांवर येऊन ठेपला असताना सोने आणि चांदीच्या दरात मोठी घसरण सुरू झाली आहे. मंगळवारी (३ नोव्हेंबर) सराफा बाजारात पुन्हा एकदा मौल्यवान धातूंच्या किमती घसरल्या. विशेष म्हणजे, दुपारच्या सत्रात ही घसरण आणखी वाढली. मल्टी कमोडिटी एक्सचेंज (MCX) वर चांदीचा दर घसरून प्रति किलो सुमारे १.७५ लाख रुपयांवर आला. तर सोन्याचा भाव प्रति १० ग्रॅम १.३८ लाख रुपयांच्या खाली घसरला. चांदीच्या किमतीत जवळपास ५ टक्के, तर सोन्याच्या दरात सुमारे २ टक्क्यांची घसरण झाली.
गेल्या काही दिवसांपासून सोने आणि चांदीच्या दरात सातत्याने घसरण होत आहे. त्यामुळे सणासुदीच्या काळात दागिने खरेदी करण्याचा विचार करणाऱ्या ग्राहकांना दिलासा मिळण्याची शक्यता आहे. विशेषतः धनत्रयोदशीला सोने-चांदी खरेदी करण्याची परंपरा असल्याने या घसरणीकडे ग्राहकांचे लक्ष लागले आहे.
यंदा जानेवारी महिन्यात सोन्या-चांदीच्या किमतीत मोठी वाढ झाली होती. त्यावेळी सोन्याचा भाव प्रति १० ग्रॅम १.९१ लाख रुपयांपर्यंत पोहोचला होता. मात्र, आता त्यात सुमारे ५३ हजार रुपयांची घट झाली आहे.
चांदीच्या दरात तर त्याहून मोठी घसरण पाहायला मिळत आहे. जानेवारीमध्ये MCX वर चांदीचा भाव प्रति किलो ४.२१ लाख रुपयांच्या विक्रमी पातळीवर पोहोचला होता. मात्र, आता हा भाव घसरून सुमारे १.७८ लाख रुपयांपर्यंत आला आहे. म्हणजेच जानेवारीतील उच्चांकाच्या तुलनेत चांदी तब्बल २.४३ लाख रुपयांनी स्वस्त झाली आहे.
सोने आणि चांदीच्या दरातील घसरणीमागे अनेक जागतिक कारणे आहेत. आंतरराष्ट्रीय बाजारात गेल्या काही आठवड्यांपासून या दोन्ही धातूंवर दबाव आहे. अमेरिकन डॉलर मजबूत होत असल्याने आणि अमेरिकेतील सरकारी रोख्यांवरील परतावा वाढत असल्याने गुंतवणूकदारांचा कल बदलला आहे.
सोन्यामध्ये गुंतवणूक केल्यास नियमित व्याज मिळत नाही. त्यामुळे अमेरिकन रोख्यांवर जास्त परतावा मिळण्याची शक्यता निर्माण झाली की काही गुंतवणूकदार सोन्यातील गुंतवणूक कमी करतात. याचा थेट परिणाम सोन्याच्या किमतीवर होत आहे.
त्याचबरोबर अमेरिकेची मध्यवर्ती बँक व्याजदरांबाबत कठोर भूमिका घेऊ शकते, अशी शक्यता व्यक्त केली जात आहे. त्यामुळे गुंतवणूकदार सावध झाले असून सोन्या-चांदीची विक्री वाढली आहे.
चांदीचा वापर केवळ दागिन्यांसाठी होत नाही. सौरऊर्जा प्रकल्प, इलेक्ट्रॉनिक्स आणि विविध औद्योगिक उत्पादनांमध्येही चांदीचा मोठ्या प्रमाणावर वापर केला जातो.
मात्र, जागतिक बाजारातील अनिश्चितता, चीनमधील मागणीतील मंदी आणि उत्पादन क्षेत्रातील अपेक्षेपेक्षा कमी मागणी यामुळे चांदीच्या किमतीवर दबाव निर्माण झाला आहे. औद्योगिक मागणी कमी झाल्याचा परिणाम चांदीच्या दरावर दिसून येत आहे.
याशिवाय, जागतिक शेअर बाजारातील चढ-उतारामुळे मोठ्या गुंतवणूकदारांनी सोन्या-चांदीमधील आपला नफा वसूल करण्यासाठी विक्री केली आहे. त्यामुळे बाजारात विक्रीचा दबाव वाढला आणि दोन्ही धातूंचे भाव आणखी खाली आले.
धनत्रयोदशी आणि दिवाळीच्या पार्श्वभूमीवर सोन्या-चांदीच्या दरात झालेली घसरण ग्राहकांसाठी दिलासादायक ठरू शकते. विशेषतः गेल्या काही महिन्यांपासून वाढलेल्या किमतींमुळे खरेदी पुढे ढकलणाऱ्या मध्यमवर्गीय कुटुंबांना आता खरेदीचा विचार करता येऊ शकतो.
मात्र, सध्या जागतिक बाजारात मोठ्या प्रमाणावर चढ-उतार सुरू आहेत. त्यामुळे सोन्या-चांदीचे दर आणखी कमी होतील की पुन्हा वाढतील, याचा अंदाज बांधणे कठीण आहे. त्यामुळे गुंतवणूकदारांनी घाईघाईने मोठी गुंतवणूक करण्याऐवजी बाजाराचा कल समजून निर्णय घ्यावा, असा सल्ला जाणकार देत आहेत.
दरम्यान, प्रत्यक्ष दागिने खरेदी करताना स्थानिक सराफा बाजारातील दर, जीएसटी, घडणावळ आणि शुद्धता यांची माहिती घेणे महत्त्वाचे आहे. MCX वरील दर आणि ग्राहकांना दुकानात मिळणारे अंतिम दर यामध्ये फरक असू शकतो.
एकीकडे धनत्रयोदशीची खरेदी जवळ आली आहे, तर दुसरीकडे सोन्या-चांदीचे भाव घसरत आहेत. त्यामुळे यंदाच्या सणासुदीत ग्राहकांना कमी दरात खरेदीची संधी मिळणार का, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.