दशमूलारिष्ट किंवा दशमूल काढा : दहा वनस्पतींच्या मुळांपासून तयार केलेला आयुर्वेदात बाळंतिणीसाठी ‘दशमूल’ हा काढा प्रसूतीनंतर येणारी सूज कमी करण्यास मदत करतो. तसेच, गर्भाशय पुन्हा आपल्या मूळ आकारात येण्यासाठी आणि त्यातील अशुद्धी बाहेर काढण्यासाठी हा काढा अत्यंत प्रभावी ठरतो. शरीरातील वेदना कमी करण्यासाठीही याचा वापर केला जातो.
जिरे आणि ओव्याचा काढा : बाळंतपणानंतर पचनशक्ती कमकुवत झालेली असते. अशावेळी जिरे आणि ओव्याचा काढा पचन सुधारण्यासाठी दिला जातो. हा काढा केवळ मातेचे पोट साफ ठेवत नाही, तर दुधामार्फत बाळाचेही पचन सुधारतो, ज्यामुळे बाळाला गॅस किंवा पोटाच्या तक्रारी होत नाहीत.
शतावरी कल्प आणि काढा : स्तनपानासाठी दुधाचे प्रमाण वाढवण्यासाठी शतावरीचा काढा किंवा दुधासोबत घेतलेला शतावरी कल्प मातेच्या शरीरातील ऊर्जेची पातळी वाढवत हार्मोन्स संतुलन राखतो.
लोध्रासव : प्रसूतीनंतर होणारा अतिरक्तस्राव नियंत्रित करण्यासाठी आणि गर्भाशयाला बळकटी देण्यासाठी लोध्रयुक्त काढे उपयुक्त ठरतात. हे गर्भाशयाचे आरोग्य सुधारण्यास मदत करतात.
गर्भाशय शुद्धी : प्रसूतीनंतर गर्भाशयात राहिलेले टाकाऊ पदार्थ बाहेर काढून शरीराची अंतर्गत स्वच्छता करण्यासाठी हे काढे मदत करतात.
वात शमन : प्रसूती प्रक्रियेत शरीरात वात वाढतो. यामुळे कंबरदुखी आणि सांधेदुखी होऊ शकते. आयुर्वेदिक काढे हा वात शांत करतात.
रोगप्रतिकारशक्ती : हे काढे मातेची प्रतिकारशक्ती वाढवतात, ज्यामुळे तिला संसर्ग होण्याचा धोका कमी होतो.
दुधाची गुणवत्ता : औषधी काढ्यांमुळे मातेच्या दुधाची गुणवत्ता सुधारते, ज्याचा प्रत्यक्ष फायदा बाळाच्या वाढीसाठी होतो. कोणताही काढा सुरू करण्यापूर्वी आयुर्वेदिक वैद्यांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.