मंजिरी फडके
सतत अन्नाचा विचार करणे, काय खावे, कधी खावे किंवा अजिबात खाऊ नये अशा द्वंद्वात अडकणे ही अनेकांसाठी एक मूक वेदना असते. केट डॅनियल नावाच्या महिलेने, जिने स्वतःचे 70 किलोहून अधिक वजन कमी केले आहे, या मानसिक अवस्थेला ‘फूड नॉईज’ (अन्नाचा गोंगाट) असे संबोधले आहे. सोशल मीडियावर आपल्या भावना व्यक्त करताना तिने या मानसिक ओझ्याबद्दल आणि त्यातून मिळालेल्या मुक्तीबद्दल सविस्तर माहिती दिली आहे.
केट म्हणते, काय खावे, कधी खावे, खाऊ नकोस की खाऊ... हा गोंगाट इतका मोठा असतो की, दिवसभरातील इतर महत्त्वाच्या कामांवर लक्ष केंद्रित करण्यासाठी तुमच्या मेंदूत जागाच उरत नाही. हा सततचा मानसिक कोलाहल अत्यंत थकवणारा आणि विचलित करणारा असतो. यामुळे व्यक्तीला दैनंदिन जीवनात प्रचंड अडथळे येतात.
वजन घटवण्याच्या प्रक्रियेत केवळ आहारातील बदल किंवा प्रबळ इच्छाशक्ती पुरेशी नसते, असे केटचे ठाम मत आहे. तिने आता हा ‘फूड नॉईज’ 99.99 टक्क्यांनी कमी केला आहे. ती सांगते की, हे सर्व खाद्यपदार्थ वर्ज्य करण्याबद्दल किंवा सतत स्वतःला ‘नाही’ म्हणण्याबद्दल नाही. हे त्यापेक्षा थोडे सखोल आहे. अन्नाशी संबंधित आपल्या मानसिक पद्धती आणि वर्तणूक समजून घेणे महत्त्वाचे आहे.
या मानसिक ओझ्यातून बाहेर पडल्यानंतरचा अनुभव केटसाठी आयुष्य बदलून टाकणारा होता. ती म्हणते, आता मला जो दिलासा मिळतोय, त्यासाठी मी केलेले प्रयत्न दरवर्षी दहा वेळा करायला तयार आहे. आता मला जीवनाबद्दल आणि दैनंदिन कामांबद्दल अतिशय स्पष्टपणे विचार करता येतो. हे माझ्या आयुष्यातील सर्वात मोठे स्वातंत्र्य आहे.
केटच्या कथेवरून हे स्पष्ट होते की, वजन कमी करणे ही केवळ शारीरिक प्रक्रिया नसून ती मानसिक आरोग्याशी निगडीत आहे. कडक डाएट करण्याऐवजी अन्नाशी संबंधित मानसिक संघर्ष समजून घेतल्यास शाश्वत बदल घडून येऊ शकतो. तुम्हीही अशा ‘फूड नॉईज’ने त्रस्त असाल, तर हे चित्र बदलायला हवे.