डॉ. महेश बरामदे
जठरांत्रविषयक म्हणजेच पोटाच्या आरोग्याकडे दुर्लक्ष करणे कधीकधी गंभीर आजारांना आमंत्रण ठरू शकते. अनेकदा लोक बद्धकोष्टता आणि जुलाब या दोन्ही समस्यांकडे सामान्य पोटाचे विकार म्हणून पाहतात. परंतु, जर एखाद्या व्यक्तीला एकाच वेळी किंवा एकामागून एक जुलाब आणि बद्धकोष्टता या दोन्ही त्रासांचा सामना करावा लागत असेल, तर ते मोठ्या आतड्याच्या कर्करोगाचे म्हणजेच कोलोन कॅन्सरचे प्रारंभिक लक्षण असू शकते, असा इशारा वैद्यकीय तज्ज्ञांनी दिला आहे.
मोठ्या आतड्यामध्ये गाठ किंवा ट्यूमर वाढू लागतो, तेव्हा तो आतड्याचा मार्ग अंशतः अवरोधित करतो. या अडथळ्यामुळे घन विष्ठा पुढे सरकण्यास त्रास होतो आणि व्यक्तीला तीव्र बद्धकोष्टतेचा अनुभव येतो. दुसरीकडे, या अडथळ्याच्या मागे साठलेली विष्ठा पातळ किंवा द्रवरूप धारण करते आणि त्या अरुंद मार्गातून पुढे सरकते. यामुळे रुग्णाला अचानक जुलाब सुरू होतात. बद्धकोष्टता आणि जुलाब आलटून-पालटून दिसून येण्याला अल्टरड बॉवेल हॅबिटस् असे म्हणतात.
केवळ जुलाब आणि बद्धकोष्टता हीच कोलोन कॅन्सरची लक्षणे नसून, इतरही अनेक धोक्याचे संकेत शरीराकडून मिळत असतात. यामध्ये शौचाच्या वेळी रक्त पडणे किंवा विष्ठेचा रंग गडद काळा असणे, पोटात सतत पेटके येणे, फुगल्यासारखे वाटणे किंवा तीव्र वेदना होणे यांचा समावेश होतो. यासोबतच, कोणताही प्रयत्न न करता अचानक वजन लक्षणीयरीत्या कमी होणे आणि शरीरात रक्ताची कमतरता म्हणजेच अॅनिमिया झाल्यामुळे सतत थकवा आणि अशक्तपणा जाणवणे हे देखील या कर्करोगाचे प्रमुख संकेत आहेत.
या सर्व लक्षणांचा अचूक शोध घेण्यासाठी आणि कोलोन कॅन्सरचे वेळेत निदान करण्यासाठी कोलोनोस्कोपी ही सर्वात महत्त्वाची आणि खात्रीशीर तपासणी मानली जाते. पोटाच्या सवयींमध्ये कोणताही असामान्य बदल आढळल्यास ताबडतोब तज्ज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला घेणे हाच यावरील सर्वोत्तम उपाय आहे.