बेळगाव : ‘जांबोटी हनी’ अर्थात जांबोटी मध या मान्यताप्राप्त ब्रँडला नवी चालना मिळणार आहे. फलोत्पादन खात्याने राष्ट्रीय फलोत्पादन अभियानांतर्गत जांबोटीत मध प्रक्रिया केंद्र आणि गुणवत्ता चाचणी प्रयोगशाळा स्थापन करण्यासाठी सरकारकडे प्रस्ताव सादर केला आहे. एका व्यापक मधमाशीपालन विकास प्रकल्पासाठी पाच कोटी रुपयांचा कृती आराखडा पाठवण्यात आला आहे.
पश्चिम घाटाच्या पायथ्याशी वसलेले जांबोटी आणि खानापूर तालुक्यामधील अनेक शेजारील गावे मधमाशी पालनासाठी प्रसिद्ध आहेत. स्थानिक पातळीवर उत्पादित मधाचे मूल्य वाढवण्यासाठी फलोत्पादन खात्याने २०२२-२३ दरम्यान जांबोटी हनी ब्रँडची संकल्पना मांडली. पण, याबाबत अपेक्षेपेक्षा कमी गतीने प्रगती राहिली आहे. या प्रकल्पासाठी २०२२ मध्ये वस्त्रोद्योग खात्याकडून दोन इमारती आणि दोन एकर जमीन फलोत्पादन खात्याकडे हस्तांतरित करण्यात आली.
फलोत्पादन खात्याच्या प्रस्तावात मधमाशीपालन प्रशिक्षण केंद्र उभारणे आणि विद्यमान इमारतींचे नूतनीकरण करणे, संरक्षक भिंत, प्रदर्शन सुविधा, मध प्रक्रिया व पॅकेजिंग युनिट्स, गुणवत्ता-चाचणी पायाभूत सुविधा आणि बाजारपेठेशी निगडित सोयीसुविधा यांचाही समावेश आहे. या सुविधांसाठी सुमारे ५ कोटी रुपयांची कृती आराखडा सादर करण्यात आला आहे. परंतु, त्यावर अद्याप निर्णय झालेला नाही. मध प्रक्रिया केंद्रासाठी चाचणी प्रयोगशाळा आणि संबंधित पायाभूत सुविधांकरिता केंद्रीय मदतीची मागणी केली आहे. यामुळे शास्त्रीय प्रक्रिया, गुणवत्ता चाचणी आणि मधाचे परिपक्वन शक्य होईल. मंजुरी मिळाल्यास ही सुविधा स्थानिक उत्पादकांना गुणवत्ता सुधारण्यास मदत करेल.
मध, मेण आणि इतर मूल्यवर्धित मधमाशी उत्पादनांच्या उत्पादनाला चालना देण्यासाठी फलोत्पादन खात्याने ८०० शेतकरी सदस्यांना मधमाशांच्या पेट्यांचे वाटप केले आहे. ब्रँडिंगचे प्रयत्न अधिक मजबूत करण्यासाठी प्रोत्साहन दिले आहे. सध्या जांबोटीचा मध प्रामुख्याने बेळगाव आणि गोव्यात विकला जातो. मधाला प्रति किलो ६०० रुपये ते ८०० रुपये भाव मिळतो.
जांबोटीच्या स्थानिक शेतकऱ्यांनी झेनकार मध विकसित केला असून, त्याचा प्रस्ताव फलोत्पादन मिशन केंद्राकडे सादर करण्यात आला आहे. हा ब्रँड सातत्याने लोकप्रिय होत आहे.- महांतेश मुरगोड, उपसंचालक, फलोत्पादन खाते