Walrus : 3 फूटांचे सुळे, दीड टन वजन, सलग ८४ तास पाण्यात पोहू शकणारा प्राणी

Namdev Gharal

बर्फाळ प्रदेशात सहजपणे आपले जीवन व्यतित करणारा एक महाकाय प्राणी म्हणज वॉलरस Walrusहा प्राणी अनेक वैशिष्ट्यानी परीपूर्ण असतो.

बर्फाळ प्रदेशातील साम्राज्य आणि त्यांच्या चेहऱ्यावरील दोन लांब सुळ्यांमुळे त्यांना 'आर्क्टिकचे व्हायकिंग' म्हटले जाते; हे सुळे एखाद्या प्राचीन योद्धाच्या शस्त्रासारखे भासतात.

हाडे गोठवणाऱ्या आर्क्टिकच्या थंडीत जिवंत राहण्यासाठी त्यांच्या त्वचेखाली तब्बल १० सेंटीमीटर (४ इंच) जाडीचा चरबीचा थर असतो, ज्याला 'ब्लबर' (Blubber) म्हणतात.

एका पूर्ण वाढ झालेल्या नर वॉलरसचे वजन सुमारे १,५०० ते १,७०० किलो पर्यंत असू शकते, तर त्यांची लांबी ७ ते १२ फुटांपर्यंत असते.

शक्तिशाली सुळे (Tusks): त्यांचे सुळे प्रत्यक्षात दोन मोठे दात असतात जे ३ फुटांपर्यंत लांब वाढू शकतात; यांचा वापर ते बर्फावर चढण्यासाठी, बर्फात श्वास घेण्यासाठी छिद्र पाडण्यासाठी आणि संरक्षणासाठी करतात.

वॉलरस प्रामुख्याने मांसाहारी असून ते समुद्राच्या तळाशी असलेले शिंपले (Clams) खाणे पसंत करतात; एका दिवसात एक वॉलरस तब्बल ३,००० ते ६,००० शिंपले खाऊ शकतो.

संवेदनशील मिशा (Vibrissae): त्यांच्या तोंडावर ४०० ते ७०० अतिशय संवेदनशील मिशा असतात, ज्यांच्या मदतीने ते समुद्राच्या काळोख्या तळाशी आपला आहार स्पर्शाने शोधून काढतात.

थंड पाण्यात पोहताना रक्तवाहिन्या आकुंचन पावल्यामुळे त्यांचा रंग पांढरट किंवा राखाडी दिसतो, मात्र जमिनीवर उन्हात असताना रक्ताभिसरण वाढल्याने ते गुलाबी किंवा गडद तपकिरी दिसू लागतात.

वॉलरस अत्यंत सामाजिक असून ते हजारोच्या संख्येने एकत्र राहणे पसंत करतात; जमिनीवर किंवा बर्फाच्या लादीवर विश्रांती घेताना ते एकमेकांच्या अंगावर दाटीवाटीने झोपलेले आढळतात.

हे प्राणी सलग ८४ तास (साडेतीन दिवस) पाण्यात पोहू शकतात आणि त्यानंतर जमिनीवर आल्यावर कित्येक तास गाढ झोप घेतात; ते पाण्यामध्ये तरंगत असतानाही झोपू शकतात.

निसर्गाच्या खडतर वातावरणात राहूनही वॉलरसचे सरासरी आयुष्य ३० ते ४० वर्षांपर्यंत असते, जे समुद्री जीवांच्या बाबतीत बरेच जास्त मानले जाते.