Namdev Gharal
मोझांबिक स्पिटिंग कोब्रा प्रामुख्याने आफ्रिका खंडातील मोझांबिक, दक्षिण आफ्रिका, आणि टांझानिया या देशांमधील जंगलात व गवताळ भागात आढळतो.
हा साप केवळ चावत नाही, तर स्वतःच्या संरक्षणासाठी शत्रूवर लांबूनच विषाची थेट 'पिचकारी' मारतो.
हा कोब्रा साधारण २ ते ३ मीटर (६ ते १० फूट) अंतरावरून शत्रूवर विषाचे तुषार उडवू शकतो. त्याचे तोंड बंद असतानाही तो विष फेकण्यात पटाईत असतो.
सर्वात थक्क करणारी गोष्ट म्हणजे, पिचकारी मारताना या सापाचा मुख्य रोख नेहमी समोरच्या जीवाच्या थेट 'डोळ्यांवर' असतो आणि त्याचे निशाणे ९०% अचूक असतात.
होय! याचे विष अत्यंत जहाल असते. जर हे विष डोळ्यात गेले आणि तातडीने उपचार मिळाले नाहीत, तर कॉर्निया निकामी होऊन माणूस कायमचा आंधळा होऊ शकतो.
विष डोळ्यात गेल्यास प्रचंड वेदना आणि जळजळ होते. अशा वेळी डोळे अजिबात न चोळता, ते स्वच्छ पाण्याने सतत धुत राहावे आणि लगेच वैद्यकीय मदत घ्यावी.
जर हा साप चुकून चावला, तर त्याचे सायटोटॉक्सिक (Cytotoxic) विष शरीरातील पेशी आणि त्वचा नष्ट करू लागते. याच्या चावण्यावर तातडीने अँटी-व्हेनम देणे गरजेचे असते.
हा रात्रीच्या वेळी जास्त सक्रिय असतो. लहान बेडूक, सरडे, उंदीर, पक्षी आणि इतर लहान साप हे याचे मुख्य अन्न आहे.
हा कोब्रा एकापाठोपाठ एक अनेक वेळा विषाची पिचकारी मारू शकतो. आफ्रिकेतील सर्वात रागीट आणि धोकादायक सापांमध्ये याची गणना होते!