Namdev Gharal
आजकाल अनेक ठिकाणी शुद्ध पाणी पिण्यासाठी RO रिव्हर्स ऑस्मॉसिस (Reverse Osmosis) लावलेले दिसतात यामुळे क्षारमुक्त शुद्ध पाणी मिळते पण याचे काही तोटेही आहेत
विश्व आरोग्य संघटना (WHO) आणि वैद्यकीय क्षेत्रातील नवीन संशोधनानुसार RO च्या पाण्याबाबत खालील काही महत्वाचे निष्कर्ष समोर आले आहेत
RO म्हणजे उच्च दाबाचा वापर करून जास्त क्षार असलेले (दूषित) पाणी अत्यंत सूक्ष्म छिद्रे असलेल्या पारदर्शक पटलातून (Semi-permeable Membrane) जबरदस्तीने घालवले जाते
या प्रक्रियेत पाण्यातील अतिसूक्ष्म अशुद्धी, जंतू, खनिजे, जड धातू (उदा. शिसे, आर्सेनिक) आणि क्षार फिल्टरमध्येच अडकतात व एका बाजूला स्वच्छ आणि शुद्ध पाणी वेगळे मिळते
RO पाण्याच्या वापराचे फायदे
हानिकारक घटकांचा निचरा: आरओ फिल्टर पाण्यातील शिसे (Lead), आर्सेनिक, तांबे, फ्लोराईड यांसारखे जड धातू आणि औद्योगिक रसायने पूर्णपणे काढून टाकतो.
जंतू आणि जीवाणू नष्ट: सूक्ष्म विषाणू, बॅक्टेरिया आणि गाळ फिल्टर होत असल्याने दूषित पाण्यामुळे होणारे जुलाब, टायफॉइड आणि काविळ यांसारखे आजार टळतात.
ज्या भागात पिण्याच्या पाण्याचा TDS (Total Dissolved Solids) ५०० पेक्षा जास्त आहे किंवा पाणी खारे/कठीण (Hard Water) आहे, तेथे RO वापरणे अनिवार्य ठरते.
RO च्या पाण्यामुळे होणारे तोटे
यामध्ये आवश्यक खनिजांची घट: RO च्या प्रक्रियेत बॅक्टेरियासोबतच शरीराला लागणारे महत्त्वाचे क्षार जसे कॅल्शियम आणि मॅग्नेशियम हे ९०% ते ९९% पर्यंत निघून जातात.
हाडांचे आणि हृदयाचे आरोग्य: सतत अति-शुद्ध (Low TDS) पाणी पिल्याने हाडे कमकुवत होणे, स्नायू दुखणे आणि थकवा जाणवणे अशा समस्या उद्भवू शकतात.
पाण्याचा आम्लयुक्त (Acidic) स्वभाव: खनिजे निघून गेल्यामुळे पाण्याचा pH स्तर घसरतो आणि पाणी थोडे आम्लयुक्त बनते, ज्यामुळे काही लोकांमध्ये ॲसिडिटीचा त्रास वाढू शकतो.