Namdev Gharal
भारतात गायीला देवाचा दर्जा आहे, आंध्रप्रदेशमध्ये अशीच एका गायीची प्रजाती आहे, जी इतकी लहान आहे की तिला घरातही पाळता येते
या गायीच्या प्रजातीचे नाव आहे पुंगनूर, ही प्रामुख्याने आंध्र प्रदेशातील चित्तूर जिल्ह्यातील 'पुंगनूर' या भागातील मूळची गोवंश प्रजाती आहे.
जगातील सर्वात लहान गाय: या गायीला जगातील सर्वात लहान मानवनिर्मित किंवा नैसर्गिक गोवंशांपैकी एक मानले जाते. हिची उंची अवघी २ ते ३ फूट (७० ते ९० सेमी) असते.
वजनातही हलकी: पूर्ण वाढ झालेल्या पुंगनूर गायीचे वजन साधारणपणे ११५ ते १५० किलो असते, तर बैलाचे वजन २२५ ते २५० किलोपर्यंत असते.
ही गाय दिसायला अत्यंत सुंदर, कपाळ रुंद, शिंगे लहान आणि पाठीवर लहान वशिंड असलेली असते.
दुधातील औषधी गुणधर्म: पुंगनूर गायीचे दूध औषधी गुणांनी समृद्ध मानले जाते. या दुधात अधिक प्रमाणात फॅट (साधारण ८% पर्यंत) असते, जे सामान्य गायींच्या दुधापेक्षा खूप जास्त आहे.
आंध्र प्रदेशातील प्रसिद्ध तिरुपती बालाजी मंदिरातील देवाच्या अभिषेकासाठी आणि नैवेद्यासाठी प्रामुख्याने याच पुंगनूर गायीचे दूध आणि तूप वापरले जाते.
या गायीचा आहारावरील खर्च खूपच कमी असतो. ती कमी चाऱ्यातही सहज जगू शकते. कोरड्या भागात राहण्याची तिला सवय असते.
ही गाय स्वभावाने अत्यंत शांत आणि पाळीव कुत्र्यासारखी माणसाळलेली असते. त्यामुळे हिला घरात किंवा अगदी अपार्टमेंटच्या आवारातही पाळणे शक्य होते.
काही वर्षांपूर्वी ही प्रजाती नामशेष होण्याच्या मार्गावर होती. मात्र, शासनाचे प्रयत्न आणि वाढत्या मागणीमुळे आता या गायीचे जतन व संवर्धन केले जात आहे.
आजकाल अनेक मोठे व्यावसायिक, राजकारणी आणि सेलिब्रिटी आपल्या फार्महाऊसवर प्रतिष्ठा म्हणून पुंगनूर गाय पाळतात.
अत्यंत दुर्मिळ आणि मागणी जास्त असल्याने एका शुद्ध जातीच्या पुंगनूर गायीची किंमत १ लाखापासून ते थेट काही लाखांपर्यंत असू शकते.