Namdev Gharal
हरण हे चपळ व भित्रा प्राणी शिकारी प्राण्यांसाठीचे सहज सावज पण अमेरिका कॅनडा येथे एक महाकाय हरीण आढळते ते म्हणजे मूस (Moose)
जगात आढळणाऱ्या सर्व हरीण प्रजातींमध्ये 'मूस' हा आकाराने सर्वात मोठा आणि वजनाने सर्वात भारी प्राणी मानला जातो; एका नराचे वजन चक्क ७०० किलोपर्यंत असू शकते.
फक्त नर मूसच्या डोक्यावर अवाढव्य आणि पसरट शिंगे असतात, ज्यांचा विस्तार ६ फुटांपेक्षा जास्त असू शकतो, विशेष म्हणजे ही शिंगे दरवर्षी हिवाळ्यात गळून पडतात आणि उन्हाळ्यात पुन्हा उगवतात.
मूस प्रामुख्याने कॅनडा, अलास्का, स्कॅन्डिनेव्हिया आणि रशियाच्या अतिशय थंड आणि बर्फाळ जंगलात राहणे पसंत करतात, जेथे त्यांचे शरीर या थंडीचा सामना करण्यासाठी बनलेले असते.
त्यांच्या लांब पायांमुळे ते बर्फातून सहज चालतात आणि खडबडीत जमिनीवर ताशी ५६ किलोमीटरच्या वेगाने धावू शकतात, जे एखाद्या वाहनाच्या वेगाइतकेच वेगवान आहे.
मूस हे उत्कृष्ट जलतरणपटू (Swimmers) आहेत; ते जन्मानंतर काही दिवसांतच पोहायला शिकतात, तासनतास पाण्यात राहू शकतात आणि पाण्याचा तळ गाठण्यासाठी ६ मीटरपर्यंत डुबकी मारू शकतात.
पावसाळ्यात आणि उन्हाळ्यात त्यांना वाढत्या तापमानाचा प्रचंड त्रास होतो, कारण त्यांच्या शरीरात घाम ग्रंथी (Sweat glands) नसतात, त्यामुळे शरीर थंड ठेवण्यासाठी ते दिवसभर पाण्यात किंवा चिखलात बसून राहतात.
हे प्राणी पूर्णपणे शाकाहारी असून पाण्यात मिळणाऱ्या वनस्पती त्यांची आवडती डिश असते, ते एका दिवसात तब्बल ३० ते ४० किलो वजनाचा पालापाचोळा आणि वनस्पती सहज फस्त करू शकतात.
मूसचे डोळे थोडे कमकुवत असतात, पण त्यांची ऐकण्याची आणि वास घेण्याची क्षमता कमालीची तीक्ष्ण असते, ज्यामुळे ते दूरवरून येणाऱ्या संकटाचा माग सहज काढतात.
नराच्या गळ्याखाली चामडीची एक पिशवी सारखी रचना लटकत असते ज्याला 'ड्युलाप' (Dewlap) म्हणतात; याचा उपयोग ते मादीला आकर्षित करण्यासाठी आणि स्वतःचा आवाज मोठा करण्यासाठी करतात.
हे प्राणी सहसा एकटे राहणे पसंत करतात, पण हिवाळा सुरू होण्यापूर्वी ऑक्टोबरच्या सुमारास नर मूस मादीला आकर्षित करण्यासाठी एकमेकांशी शिंगे लावून जोरदार लढाई खेळतात.