Namdev Gharal
आषाढ महिन्याच्या शेवटी किंवा आषाढ अमावास्येच्या आदल्या दिवशी (ज्याला ग्रामीण भागात 'आखाड खाणे' किंवा 'गटारी' असे म्हणतात) महाराष्ट्रात मोठ्या प्रमाणात मांसाहार करण्याची आणि जंगी बेत करण्याची खूप जुनी परंपरा आहे.
श्रावण महिन्यातील कडक धार्मिक नियम आषाढ संपला की दुसऱ्याच दिवशी श्रावण महिना सुरू होतो. श्रावणात संपूर्ण महिनाभर अनेक घरांमध्ये मांस-मच्छी पूर्णपणे वर्ज्य असते.
या काळात उपवास, सण-उत्सव (नागपंचमी, नारळी पौर्णिमा, गोकुळाष्टमी), आणि सात्त्विक आहाराचे नियम कडकपणे पाळले जातात.त्यामुळे आहारातील नियम सुरू होण्यापूर्वी मांसाहाराचा बेत केला जातो.
ग्रामदैवत आणि देवी-देवतांना नैवेद्यमहाराष्ट्रातील ग्रामीण भागात आषाढ महिना हा वेताळ, मरीआई, म्हसोबा, आणि गावच्या ग्रामदैवतांचा महिना मानला जातो.
पावसाळा सुरू झाल्यावर गावात आजारपण किंवा साथ पसरू नये म्हणून देवाचा कोप शांत करण्यासाठी आषाढात बळी देण्याची किंवा देवापुढे 'आखाडीचा नैवेद्य' (मांसाहारी नैवेद्य) दाखवण्याची प्रथा आहे.
हा नैवेद्य दाखवून झाल्यानंतर संपूर्ण कुटुंब आणि नातलग एकत्र येऊन प्रसादाच्या रूपात हे जेवण जेवतात. अनेक गावांमध्ये गावची म्हाई याच दिवसात असते.
पूर्वीच्या काळी शेतात लावणी आणि पेरणीची कामे आषाढात पूर्ण व्हायची. महिनाभराच्या कष्टाच्या कामांनंतर आणि आगामी श्रावणाच्या उपवासाआधी कुटुंबातील सर्व सदस्य, मित्र परिवार एकत्र येऊन मांसाहाराचा बेत आखून 'आखाड' साजरा करायचे.
आषाढाच्या शेवटी मुसळधार पाऊस सुरू होतो आणि पुढे श्रावणात दमट हवामानामुळे माणसाची पचनशक्ती (जठराग्नी) मंदावते.
मांसाहारी अन्न पचवणे पावसाळ्यात कठीण जाते. त्यामुळे श्रावण सुरू होण्यापूर्वीच मांसाहार पूर्ण करून, श्रावणात शरीराला हलका आणि सात्त्विक आहार देऊन पचनसंस्थेला विश्रांती दिली जाते