Namdev Gharal
नाचणीची आंबिल हे आपल्या महाराष्ट्रातील एक उत्तम, पारंपरिक आणि आरोग्यासाठी अत्यंत गुणकारी पेय आहे. शरीराला थंडावा देण्यासाठी आणि ऊर्जा टिकवून ठेवण्यासाठी याला 'सुपरफूड’ मानले जाते.
नाचणी (Finger Millet) निसर्गतःच पोषक तत्वांनी समृद्ध असल्याने तिची आंबिल शरीरासाठी अमृत मानली जाते.
कॅल्शियमचा उत्तम स्रोत: सर्व धान्यांमध्ये नाचणीमध्ये कॅल्शियमचे प्रमाण सर्वाधिक असते. त्यामुळे आंबिलीच्या नियमित सेवनाने हाडे आणि दात मजबूत होतात.
शेतात काम करताना किंवा उन्हात फिरल्यामुळे येणारा थकवा आंबिल पिण्याने लगेच दूर होतो. यामध्ये असलेले कॉम्प्लेक्स कार्बोहायड्रेट्स शरीराला दीर्घकाळ ऊर्जा देतात.
सकाळी चहा-कॉफीऐवजी एक ग्लास आंबिल प्यायल्याने शरीराला दिवसभर काम करण्यासाठी भरपूर ऊर्जा मिळते.
तसेच डायबिटीज (मधुमेहाच्या) रुग्णांसाठी नाचणीची आंबिल नक्कीच फायदेशीर ठरू शकते, पण ती कशी आणि किती प्रमाणात घेतली जाते यावर त्याचे परिणाम अवलंबून असतात. याबाबत वैद्यकीय संशोधन काय सांगते ते पाहूया
जागतिक स्तरावर आणि भारतातही 'नाचणी' (Finger Millet) आणि डायबिटीजच्या संबंधावर अनेक शोधनिबंध प्रसिद्ध झाले आहेत (उदा. Frontiers in Nutrition आणि ICMR चे स्टडीज).
नाचणीच्या बाहेरील आवरणामध्ये पॉलिफेनॉल्स, फायटोटॅनिन्स आणि फ्लेव्होनॉइड्स हे घटक भरपूर असतात. हे घटक शरीरातील स्टार्च पचनाचा वेग मंदावतात, ज्यामुळे जेवणानंतर रक्तातील साखर एकदम वाढत नाही
इन्सुलिन संवेदनशीलता नाचणीमध्ये मॅग्नेशियमचे प्रमाण चांगले असते, जे शरीरातील इन्सुलिन रिसेप्टर्स कार्यक्षम बनवण्यास मदत करते.
डायबिटीक लोकांसाठी आंबिल बनवताना त्यात अजिबात साखर किंवा गूळ घालू नका. फक्त ताक, सैंधव मीठ, जिरे, लसूण आणि कोथिंबीर घालूनच ती बनवावी.
दिवसातून १ ग्लास (सुमारे २०० ते २५० मिली) आंबिल घेणे पुरेसे आहे. नाचणीमध्ये कार्बोहायड्रेट्स देखील असतात, त्यामुळे अतिप्रमाणात पिण्याने कॅलरीज वाढू शकतात.