Namdev Gharal
सुरण हे जमिनीखाली वाढणारे एक कंदमूळ आहे. सुरणाच्या शाकाहारी भाजीची चवी आणि पोत मटणासारखा लागत असल्याने, अनेकदा याला 'शाकाहारींचे मटण' असेही म्हटले जाते.
पण हे शाकाहारी मटण असूनही मुळव्याधीवरील सर्वात उपयुक्त भाजी आहे, मुळव्याधीमध्ये कोंब, वेदना हा त्रास याच्या सेवनाने कमी होतो
आयुर्वेदात सुरणाला 'जिमीकंद' किंवा 'सूरण कंद' म्हटले जाते. आयुर्वेदानुसार हा केवळ आहार नसून एक उत्तम औषध मानला गेला आहे.
आयुर्वेदात सुरणाला 'अर्शोघ्न' म्हटले आहे, याचा अर्थ 'मूळव्याध नष्ट करणारा'. आयुर्वेदानुसार, पचनक्रिया मंदावल्यामुळे मूळव्याध होतो. सुरण जठराग्नी प्रदीप्त करतो आणि कोरडेपणा आणून मूळव्याधाचे कोंब सुकवण्यास मदत करतो.
हा कंद जठराग्नी तीव्र करतो. ज्यामुळे भूक न लागणे, अपचन, पोट फुगणे किंवा गॅस होणे यासारख्या तक्रारी दूर होतात. अर्शोघ्न, कण्डूल, 'जिमीकंद अशा अनेक नावांनी या कंदाला ओळखले
सुरणामध्ये नैसर्गिक जंतूनाशक गुणधर्म असतात. आयुर्वेदानुसार, पोटातील कृमी (जंत) नष्ट करण्यासाठी सुरणाची भाजी किंवा त्याचे चूर्ण खाण्याचा सल्ला दिला जातो.
सुरण यकृताचे (Liver) कार्य सुधारण्यास मदत करतो. आयुर्वेदात यकृत आणि प्लीहा (Spleen) च्या आजारांमध्ये पथ्यकर आहार म्हणून सुरण खाण्यास सांगितले जाते.
सुज आणि वेदना कमी करतोः वात शामक गुणधर्मामुळे सांधेदुखी, अंगावर आलेली सूज किंवा पोटदुखी कमी करण्यासाठी सुरण गुणकारी ठरतो.
परंतु, हा प्रकृतीने उष्ण असल्याने पित्त दोष वाढवू शकतो. म्हणूनच पित्त प्रकृती असलेल्या लोकांनी किंवा शरीरात उष्णतेचा त्रास असलेल्यांनी सुरण खाताना काळजी घ्यावी.
आयुर्वेदानुसार, ज्या लोकांना त्वचा रोग (खाज, सोरायसिस), तीव्र पित्ताचा त्रास आहे, त्यांनी सुरण खाणे टाळावे किंवा वैद्यांच्या सल्ल्यानेच खावे.
सुरण कापताना किंवा हाताळताना खाज सुटू नये म्हणून हाताला तेल किंवा कोकम (आमसूल) चोळावे अथवा रबरी हातमोजे वापरावे. सुरणात 'कॅल्शियम ऑक्झॅलेट' नावाचे घटक असतात, त्यामुळे ही खबरदारी घेणे अत्यंत गरजेचे आहे