पुढारी वृत्तसेवा
आपल्याकडे उपवासाला चालणारे तृणधान्य म्हणजे वरई यालाच काही ठिकाणी भगर असेही म्हटले जाते. याला आहारामधील समृद्ध अन्न धान्य मानले जाते
वरई (भगर) हे एक अत्यंत पौष्टिक आणि पचनास हलके असे तृणधान्य (Millet) आहे. महाराष्ट्रात उपवासाच्या काळात 'भगर' म्हणून याचा सर्वाधिक वापर केला जातो. इंग्रजीत याला Barnyard Millet असे म्हणतात.
महाराष्ट्रात कोकण, घाटमाथा, नाशिक, ठाणे आणि पालघर या डोंगराळ भागात वरईची शेती मोठ्या प्रमाणावर केली जाते.
हे मुख्यत खरीप हंगामात घेतले जाणारे तृणधान्य आहे. कमी पावसाच्या, हलक्या आणि मुरमाड जमिनीतही हे पीक उत्तम येते.
यामध्ये प्रामुख्याने फायबर मोठ्या प्रमाणात आढळते विद्राव्य आणि अविद्राव्य असे दोन्ही प्रकारचे फायबर मुबलक असते.
इतर तृणधान्यांच्या तुलनेत यात लोहाचे प्रमाण जास्त असते, जे ॲनिमिया दूर करण्यास उपयुक्त ठरते. यामुळे अशक्तपणा कमी होऊन शरीरात उर्जा निर्माण होते
ग्लुटेन-मुक्त (Gluten-Free): हे नैसर्गिकरीत्या ग्लुटेनमुक्त असल्याने गव्हाची ॲलर्जी (Celiac Disease) असणाऱ्यांसाठी उत्तम पर्याय आहे.
कमी कॅलरीज आणि प्रथिने: यात कॅलरीज कमी असून वनस्पतीजन्य प्रथिने (Protein) आणि सूक्ष्म खनिजे (फॉस्फरस, मॅग्नेशियम) असतात.
मधुमेहासाठी उपयुक्त: वरईचा ग्लायसेमिक इंडेक्स (GI) कमी असतो, ज्यामुळे रक्तातील साखरेची पातळी अचानक वाढत नाही.
उच्च फायबरमुळे पोट दीर्घकाळ भरलेले राहते आणि वारंवार भूक लागत नाही. पचायला अत्यंत सोपे असल्यामुळे आजारपणानंतर किंवा उपवासात शरीराला ऊर्जा देण्यासाठी वरई उत्तम ठरते.
पारंपरिक उपवासाचे पदार्थ: वरईचा भात (भगर), भगरची आमटी (दाण्याच्या आमटीसोबत), भगरचे थालीपीठ आणि डोसा. भाताऐवजी वरईची खिचडी, उपमा, लापशी किंवा खीर बनवता येते.