Namdev Gharal
तुम्हाला माहिती आहे का जगाचे दक्षिण टोक असलेला बर्फाच्छादित अंटार्टिका येथे एक एक असा धबधबा आहे जिथून लाल रंगाचे पाणी वाहते, तो रक्तासारखा लाल भडक भासतो
अंटार्क्टिकाच्या पांढऱ्याशुभ्र बर्फावर वाहणारा लाल रंगाचा धबधबा म्हणजे निसर्गाचे एक मोठे रहस्य आहे. 'ब्लड फॉल्स' (Blood Falls) असेही म्हटले जाते
हा धबधबा पूर्व अंटार्क्टिकातील 'टेलर ग्लेशियर' (Taylor Glacier) वर आहे. मॅकमर्डो ड्राय व्हॅली (McMurdo Dry Valleys) परिसरात हे आश्चर्य पाहायला मिळते.
१९११ मध्ये ऑस्ट्रेलियन भूगर्भशास्त्रज्ञ ग्रिफीथ टेलर यांनी याचा शोध लावला. त्यावेळी त्यांनी असा तर्क लावला होता की, लाल रंग हा शेवाळामुळे (Algae) असावा.
वैज्ञानिक संशोधनानंतर असे समोर आले की, हा रंग शेवाळामुळे नाही तर पाण्यात असलेल्या 'आयर्न ऑक्साईड' मुळे आहे. सोप्या भाषेत सांगायचे तर, जसे लोखंड गंजल्यावर लाल होते, तसेच हे पाणी लाल दिसते.
बर्फाच्या खाली ५० लाख वर्षांपूर्वीपासून एक विशाल खाऱ्या पाण्याचे तलाव दबलेले आहे. या तलावात ऑक्सिजन नाही आणि हे पाणी खूप खारट आहे.
जेव्हा हिमनदीला भेगा पडतात, तेव्हा दाबामुळे हे पाणी बाहेर येते. हवेच्या संपर्कात येताच पाण्यातील लोह गंजते आणि पांढऱ्या बर्फावर रक्तासारखा लाल रंग दिसू लागतो.
अंटार्क्टिकाचे तापमान उणे असूनही हे पाणी गोठत नाही. कारण यात मिठाचे प्रमाण (Salinity) खूप जास्त आहे, ज्यामुळे पाण्याचा गोठणबिंदू खूप खाली जातो.
या पाण्यात अशा सूक्ष्मजीवांचे अस्तित्व सापडले आहे जे ऑक्सिजनशिवाय जगतात. यामुळे शास्त्रज्ञांना मंगळ किंवा इतर ग्रहांवर जीवसृष्टी शोधण्यास मदत होत आहे.
हा धबधबा प्रामुख्याने अंटार्क्टिकातील उन्हाळ्यात (नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी) जास्त सक्रिय दिसण्याची शक्यता असते. हा निसर्गाचा चमत्कार पाहण्यासाठी पर्यटकांना तिथे जाणे खूप कठीण आहे.
तरीही अंटार्क्टिकातील 'ब्लड फॉल्स' वाहण्यासाठी कोणताही ठराविक महिना किंवा ऋतू निश्चित नसतो, कारण ही प्रक्रिया पूर्णपणे नैसर्गिक दाब आणि भूगर्भीय हालचालींवर अवलंबून असते