Namdev Gharal
आफ्रिकन लंगफिश (African Lungfish) हा जगातील सर्वात अनोख्या आणि आश्चर्यकारक माशांपैकी एक आहे.
याचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे हा मासा पाण्याशिवाय आणि अन्नाशिवाय तब्बल ३ ते ४ वर्षे जमिनीखाली सुप्तावस्थेत जिवंत राहू शकतो.
वातावरणातील ऑक्सिजन: सामान्य माशांप्रमाणे फक्त कल्ल्यांद्वारे श्वसन न करता, याच्याकडे फुफ्फुसे असतात. त्यामुळे हा हवेतील थेट ऑक्सिजन घेऊ शकतो.
आफ्रिकन लंगफिश हा पाण्याबाहेरही अनेक वर्षे जिवंत राहू शकतो. जेव्हा तलाव किंवा नद्या सुकतात, तेव्हा हा मासा मृत होत नाही, तर स्वतःचे संरक्षण करतो.
पाणी आटल्यावर हा मासा मातीत खोल खड्डा करतो. आपल्या शरीरातून एक विशेष चिकट द्रव बाहेर टाकून स्वतःभोवती संरक्षक कवच तयार करतो.
या कवचामध्ये राहून हा मासा आपल्या शरीराची चयापचय क्रिया (Metabolism) खूप मंद करतो. या काळात तो काहीही न खाता-पिता किंवा हालचाल न करता शांत पडून राहतो.
सुप्तावस्थेत असताना शरीराला आवश्यक ऊर्जा मिळवण्यासाठी हा मासा स्वतःच्याच शरीरातील चरबी आणि स्नायूंच्या ऊतींचा वापर करतो.
जेव्हा पुन्हा पाऊस पडतो आणि माती ओली होते, तेव्हा हे कवच वितळते. मासा तात्काळ बाहेर येतो आणि पुन्हा पाण्यात पोहण्यास सुरुवात करतो.
हा मासा पृथ्वीवर गेल्या ४० कोटी वर्षांपेक्षा जास्त काळापासून अस्तित्वात आहे. जर या माशाला पाण्याबाहेर येऊन हवेतील ऑक्सिजन घेण्यापासून रोखले, तर तो पाण्यातच गुदमरून मरू शकतो!