Tue, Jul 17, 2018 23:05



होमपेज › Bahar › तेरा पकाेडा मेरी च्याय

तेरा पकाेडा मेरी च्याय

Published On: Mar 04 2018 1:43AM | Last Updated: Mar 03 2018 8:20PM



प्रा. सुहास द. बारटक्के

भर बाजारपेठेत रस्त्याकडेला उभं राहून वडापावच्या गाडीवरचा ‘शिव-वडा’ खात होतो. तेवढ्यात समोरून हातात बॅनर घेऊन 50-60 जणांचा एक मोर्चा रस्त्याच्या डाव्या बाजूनं आला. 
‘भजी-पकोडे तळा, बेकारी पळवा.’ 
‘तळा भजी-पकोडे, नका घालू दरोडे!’ 
‘तेरा पकोडा मेरी च्याय, मिलके सबलोक खाये जाय...’

प्रत्येक बॅनरवर असलेलं पांढर्‍या दाढीधारी व्यक्तीचं छायाचित्र पाहून मी काय ओळखायचं ते ओळखलं. पी.एम.चा संदेश घेऊन बेकारांचा हा जथ्था आता उद्यापासून रस्त्याकडेला भजी-पकोड्याचा स्टॉल लावणार हे न कळण्याइतका मी मूर्ख नव्हतो. त्यातल्या एकाला जवळ बोलावून नाव विचारले, तर तो म्हणाला- ‘लेले.’ उद्यापासून गाडी सुरू करणार म्हणाला, म्हटलं नाव काय ठेवणार व्यवसायाचं तर म्हणे, ‘भा. ज. लेले पकोडे.’ 

‘अहो, पण आम्हाला काळ्या दाढीवाल्या साहेबांनी दिलंय...  प्रत्येकाला वेगळे नाव, वेगळी जागा माय भा. ज. हे शब्द सगळ्यांसाठी कॉमन.’ 
‘असं होय, काय त्या साहेबांचं नाव?’ 
‘जावडेकरसाहेब.’
‘मग खरंतर त्यांनी ‘जा-वडेकर’ असं सांगायला हवं होतं. भजी कशाला तळायला सांगितली त्यांनी?’

‘पी.एम.साहेबांच्या तोंडून येणारा शब्द त्यांच्यासाठी ब्रह्मवाक्यच असतो. पी.एम.साहेबांचा विश्‍वास आहे त्यांच्यावर. साहेबांनी सांगितलं की- बेकारांनो पकोडे तळा, तेव्हा आमच्या पुण्याच्या साहेबांनी लगेचच बेकारांना स्टॉल देण्याची घोषणा केली. ‘प. पू. पकोडा’ नावाचा स्टॉल सुरूही केला.’ 
‘प. पू.  पकोडा म्हणजे?’ 
‘पर्यावरण पूरक पकोडा, रन बाय पप्पू कमळवाले.’ 

‘व्वा! ते काळ्या दाढीवाले मात्र खरंच पी.एम.साठी अगदी जीव टाकतात. प्रामाणिकपणे काम करतात. आता पुण्यातही भजी-पकोड्यांच्या गाड्या वाढतील, यात शंका नको; पण खरं सांगू का, महाराष्ट्रात वडापावच प्रसिद्ध आहे.’ 
‘वडा त्यांचा... आमची भजीच. महाराष्ट्रात वडापाव प्रसिद्ध असेल; पण तिकडे गुजरातेत बघा, भजी-पकोडेच फेमस!’

‘बरोबर आहे तुमचं मिस्टर लेले, त्यांच्या वड्याला तुमचं भजीचं उत्तरही करेक्ट! सगळं कसं मस्त जमलंय... भजी-वडे खा आणि च्यावाल्याची च्याय पीत-पीत ‘च्याय पे चर्चा’ करा, बरोबर ना?’
‘चूक. पकोडेपे चर्चा करा... महाराष्ट्रीयन वडा-पावला गुजराती पकोडे-भजी यांच्याशी आता जबरदस्त सामना करावा लागेल. भजी-पकोडे यांच्यात व्हरायटी असते ना? कांदा भजी, बटाटा भजी, मिरची भजी.’ 

‘अहो, पण वडापावमध्येही हे सगळं येतंच ना? फक्त मिरची घालून कांदा, बटाटा भाजी केली की, त्याचेच वडे तळतात ना?’ 
‘तसं असणारच हो. शेवटी आम्हा दोघांचीही नाळ एकच ना? भजी काय किंवा वडा काय, शेवटी दोघांचाही रंग एकच. वरचं आवरण भगव्या वेसनाचंच ना?’ 
...यावर त्या शिव-वडावाल्यासह आम्ही सर्वजण मनसोक्त हसलो. तेवढ्यात रस्त्याच्या उजव्या बाजूनं आणखी एक मोर्चा आला. 

‘बेकारांना काम द्या, नोकरीमध्ये नाम द्या.’ 
‘बेकारांची चेष्टा नको, भजी-पकोडा उष्टा नको.’

...साहेबांचा फोटो घेऊन एक मिशीवाले अनुरुपम् नावाचे गृहस्थ गंभीरपणे मोर्चाचं नेतृत्व करीत होते. मागे होते पाच-पन्नास अगदी चकचकीत ड्रेसमधले शिस्तीत चालणारे तरुण. त्यांच्या हावभाव व पोशाखावरून ते बेकार वाटतच नव्हते. त्या साहेबांचे ऑफिसमधील कर्मचारीच वाटत होते. मोर्चा शिव-वडाच्या गाडीजवळ आला आणि आधीपासूनच रस्त्याच्या डाव्या बाजूनं चालणार्‍या भजी-पकोडेवाल्यांच्या समोरच थांबला. घोषणायुद्ध सुरू झालं. घोषणा टिपेला पोहोचल्या आणि अचानक दोन्ही 

मोर्चेकर्‍यांनी एकमेकांवर हल्लाबोल केला. आता एकास एक म्हणून हाणामारी होणार तोच वडेवाल्यानं धंदा गुंडाळून पकोडेवाल्यांना साथ द्यायला सुरुवात केली. भजी-पकोडा साथ वडा म्हणत त्या मिशीवाल्या साहेबांच्या अंगावर धावून गेले. प्रसंगावधान राखून मी बेंबीच्या देठापासून ओरडलो-
‘थांबा, थांबा, साहेब आले, साहेब आले.’ 

माझं ओरडणं ऐकून सगळे जरा शांत होऊन इकडे-तिकडे पाहू लागले. तीच संधी साधून मी पुन्हा ओरडलो- ‘हे पाहा यांचा वडा, त्यांची भजी आणि आता जे आलेय्त ना, त्यांनी चहा विकावा. कारण, च्यायवाले उद्याचे पी.एम. असतात लक्षात ठेवा.’ एवढं बोलून मी तिथून पळ काढला.